تحریر ترکه

ارث سبب انتقال جمعی اموال و حقوق مالی است. مورث هرچه دارد به بازماندگان او می رسد تا بدین وسیله دارایی خانواده محفوظ بماند و به کار کسانی بخورد که بعد از متوفا زنده مانده اند. پس، باید پذیرفت که اصل، انتقال تمام اموال و حقوق مالی مورث است و ترکه شامل تمام اجزای دارایی، اعم از منقول و غیر منقول، اعیان و منافع و حقوق و دیون و مطالبات است. منتها، این توده ی ناخالص باید تصفیه شود و ترکه ی ناب به دارایی وارثان بپیوندد. برای احزاز ترکیب ترکه، ضرورتی به رجوع به دادگاه و رعایت آیین دادرسی ویژه نیست. در مواردی عادی، وارثان و طلبکاران و موصاله می توانند در شرکت قهری ترکه با هم کنار آیند و به اداره ی عملی یک یا چند تن از وارثان تراضی کنند.

با وجود این، گاه کم بیم نفاق و اختلاف می رود یا غایب و محجوری در میان وارثان هست، این ضرورت احساس می شود که ترکیب ترکه به وسیله ی مقام قضایی احراز شود. آیین رسیدگی به درخواست ترافعی نیست و دادگاه نه دعوایی را فصل می کند نه حق و تکلیفی را اعلام می دارد. اقدام او چهره‌ی تأمینی دارد و تابع امور حسبی است و در اصطلاح «تحریر ترکه» نامیده می شود.

تحریر ترکه چیست؟

ماده ۲۰۶ قانون امور حسبی در مقام بیان تحریر ترکه از راه تعیین هدف آن می گوید:«مقصود از تحریر ترکه تعیین مقدار ترکه و دیون متوفا است». هدف تحریر ترکه اندکی گسترده تر از تعیین ترکیب آن است: در جریان آن ترکه ارزیابی هم می شود و زمینه برای قبول یا ردّ ترکه فراهم می آید. تحریر ترکه سبب می شود که وارثان بینش لازم را در تصمیم گرفتن پیدا کنند. طلبکاران نیز با تحریر ترکه از چگونگی و اندازه  وثیقه ی طلب خود آگاه می شوند و موصاله نیز تناسب میزان آن را با ارزش کل ترکه ی در زمان مرگ موصی در می یابد و سهم خود را از توده ی دارایی موصی تا زمان تصفیه آن تمیز می دهد.


تعریف ترکه در وسیط این­گونه آمده است « یعنی دارائی میت در زمان فوت؛ ولیکن شامل تکالیف و دیون مالی ایشان نمی­ شود، که این تکالیف و تعهدات پس از وفات انسان، تحت اداره ترکه قرار می­ گیرد ». ماده­ ی ۲۰۶ قانون امور حسبی در تعریف آن مقرر می­ کند « مقصود از تحریر ترکه تعیین مقدار ترکه و دیون متوفی است ». مادامی که شخص فوت می ­کند، از ایشان ماترک مثبت (دارائی) و منفی (دیون) باقی می­ماند، که ورثه یا نماینده‌ی قانونی وی مالک آن­ها محسوب می­شود.
در همین خصوص ماده ­ی ۲۰۷ قانون مزبور بیان می­ دارد « درخواست تحریر ترکه از ورثه یا نماینده ­ی قانونی ایشان یا وصی برای اداره اموال پذیرفته می­شود»

بخوانید...
عقد هبه و شرایط آن

دادگاه چه اقدامی برای این نوع درخواست انجام میدهد؟

دادگاه صالح برای رسیدگی به درخواست، طبق ماده ۲۱۰ قانون امور حسبی«وقتی را کمتر از یک ماه و بیش از سه ماه‌ از تاریخ نشر آگهی نباشد، معین کرده و در یکی از روزنامه های کثیر الانتشار آگهی می دهد که ورثه یا نماینده ی قانونی آنها، بستانکاران و مدیونین به متوفا و کسان دیگری که حقی بر ترکه متوفا دارند در ساعت و روز معین در دادگاه برای تحریر ترکه حاضر شوند. علاوه بر آگهی فوق، برای هریک از ورثه یا نماینده قانونی آنها وصی و موصاله، اگر معین و در دادگاه حوزه ی دادگاه مقیم باشند، برای حضور در وقت احضاریه فرستاده می شود».

به طور معمول درخواست کننده ی تحریرترکه، وارثان وصی را در ستون خواندگان با تعیین اقامتگاه آنان می آورد و دادگاه به این خواندگان اخطار می کند که در جلسه رسیدگی حاضر شوند. با وجود این، اگر دادگاه به وجود وارث یا وصی یا موصاله دیگری پی ببرد، آنان را فرا می خواند و رسیدگی را محدود به نامبردگان در ستون خواندگان نمی سازد.
زیرا، رسیدگی ترافعی نیست و درامور حسبی دادگاه به عنوان ناظر و حافظ حقوق ذینفعان، باید آنان را که در دسترس هستند فراخواند، ولی غیبت اشخاصی که احضار شده اند مانع از تحریر ترکه نیست(ماده ۲۱۲ قانون امور حسبی).

امور مربوط به تحریر ترکه

  • توصیف اموال منقول با تعیین بهای آن،
  • تعیین اوصاف و وزن و عیار نقره و طلا آلات،
  • مبلغ و نوع نقدینه،
  • بها و نوع برگ‌های بهادار،
  • اسناد با ذکرخصوصیات آنها،
  • نام رقبات غیر منقول.

بر این صورت، که حاوی اجزای مثبت دارایی است، «مطالبات و بدهی متوفا که به موجب احکام نهایی و اسناد رسمی یا دفاتر و برگهای مربوط به متوفا یا اقرار مدیونین و ورثه مسلم است». نیز افزوده می شود و صورت مجلس لازم و اظهارات اشخاص درباره ترکه در آن می آید.


ماهیت انتقال ماترک

ماهیت انتقال ماترک امری قهری است؛ یعنی به موجب تحقق موت حقیقی یا موت فرضی (عموما در خصوص غائب مفقودالاثر) تحقق می ­یابد(ماده ­ی ۸۶۷ قانون مدنی). شرط دیگر احراز مالکیت ورثه بر ماترک ادای حقوق و دیونی است که بر ذمه ­ی میت باقی مانده است؛ ماده­ ی ۸۶۷ مقرر می­دارد «مالکیت ورثه نسبت به ترکه­ ی متوفی مستقر نمی ­شود، مگر پس از ادای حقوق و دیونی که به ترکه میت تعلق گرفته».

بخوانید...
دستورالعمل اجرایی ماده ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری

ممکن است این پرسش مطرح شود که با وجود انتقال قهری ماترک، هنگامی که وارثان از پذیرفتن آن سرباز زنند چه می شود؟ در پاسخ باید بیان داشت که رد و قبول ترکه هیچ­گونه تأثیری در انتقال قهری آن ندارد و صرفا رد و قبول آن به معنای رد و قبول تصفیه­­ی آن است و در استقرار مالکیت اثری ندارد؛ در همین راستا ماده ­ی ۲۵۸ قانون امور حسبی مقرر می­ کند « در صورتی که بعضی از ورثه، ترکه را قبول کرده و بعضی رد نمایند وارثی که ترکه را قبول کرده است اقدامات لازمه را برای اداره­ ی ترکه و اداء دیون و حقوق و وصول مطالبات و غیره انجام می­ دهد و وارثی که ترکه را رد کرده است حق هیچ­گونه اعتراضی به عملیات ندارد لیکن اگر پس از تصفیه ترکه چیزی از ترکه بماند سهم ­الارث وارثی که ترکه را رد کرده است به او داده خواهد شد. … ».

تحریر ترکه به بیان ساده تر

تحریر ترکه در واقع به معنای لیست کردن تمام اموال و دیون متوفی در حضور وراث، نمایندگان قانونی آنان، وصی و طلبکاران و سایر اشخاص ذینفع می­باشد. ماده­ ی ۲۱۰ قانون امور حسبی بیان می­ کند « دادگاه بخش (دادگاه محلی که آخرین اقامتگاه متوفی در آن­جا محرز باشد) برای تحریر ترکه وقتی را کم­تر از یک ماه و بیش از سه ماه از تاریخ نشر آگهی نباشد معین کرده و در یکی از روزنامه ­های کثیرالانتشار آگهی می­ دهد که ورثه یا نمایندگان قانونی ایشان، بستانکاران و مدیونین به متوفی و کسان دیگری که حقی بر ترکه متوفی دارند در ساعت و روز معین در دادگاه برای تحریر ترکه حاضر شوند».


همان­طور که بیان شد صرفا وراث، نمایندگان قانونی آنان و وصی مجاز به دادخواست تحریر ترکه می­باشند و طلبکاران، موصی­ له (فردی که وصیتی به نفع­ش شده باشد) و سایر اشخاص مجاز به این اقدام نیستند و صرفا می توانند به منظور جلوگیری از اتلاف یا انتقال غیرقانونی پیش از تحریر، دادخواست مهر و موم ترکه را اقامه نمایند. با این وجود در مدت تحریر ترکه هرگونه تصرف یا انتقال ماترک ممنوع می­باشد مگر اینکه احتمال آسیب و اتلاف ترکه وجود داشته باشد، در این حالت به منظور اداره و حفاطت از آن اقدام متقضی صورت می­ گیرد.

بخوانید...
کلاهبرداری و مجازات آن از منظر قانون

مشکلات ناشی از تحریر ترکه

یکی از دشواریهای تحریر ترکه و صورت برداری از آن هنگام مهر و موم، نزاع وارثان و سایر اشخاص ذی نفع درباره مالکیت خود و ترکیب دارایی به جا مانده از متوفا است که جلسه را محل ترافع و صدور حکم نهایی می پندارند و گاه دادرس را نیز در این اشتباه همداستان با خود می سازند، در حالی که صورت تحریر ترکه نتیجه ی رسیدگی موقت و بی تشریفات دادرس مأمور رسیدگی است و از «اعتبار امر قضاوت شده» نیز بهره نمی برد و به صورت برداری و تأمین وضع موجود و بر مبنای ظاهر شبیه تر است تا به قضاوت و حق گزاری. دادرس باید، بر پایه ی قراین و ظاهر دلایل و اظهار اشخاص ذی نفع و تحقیق از معتمدان در دسترس، نظری را که ترجیع می دهد به طور موقت اعمال کند و این نظر، همانند دستور موقت در دادرسیهای ترافعی، مانع از رسیدگی به دعوای مالکیت به سود یا زیان ترکه  نمی شود(ماده ۲۷۲ قانون امور حسبی). آنچه در این رسیدگی اهمیت دارد سرعت در تأمین دارایی خانواده و نظارت بر اداره ی درست آن در دوران انتقالی است، دورانی که هنوز ترکه شخصیت حقوقی ویژه دارد و به دارایی وارثان نپیوسته است.

تحریر ترکه

مدارک لازم برای تحریر ترکه

قانون امور حسبی نیز اینگونه اختلافها را پیش بینی نکرده است: ماده ۲۲۳ قانون امور حسبی در مورد اختلاف مربوط به اداره ی ترکه  میان وارثان، مقرر می دارد که:

«… دادگاه سعی می کند که اختلاف آنها به طریق مساعت آمیزمرتفع شود، والا به درخواست یکی از ورثه، کسی را از ورثه یا غیر آنها برای حفظ ترکه موقتاً معین می نماید».

حال لازم است بگوییم که مدارک لازم برای تحریر ترکه چیست :

ابتدا بایست در مرجع صالح ( در حال حاضر شورای حل اختلاف محل) برگه دادخواست اخذ و مندرجات آن را تکمیل نمود.

مدارک مورد نیاز جهت پیوست به دادخواست فوق عبارتند از:

  • گواهی فوت
  • گواهی انحصار وراثت
  • صورت اموال کلی ارائه شده توسط ورثه یا نمایندگان قانونی آنها

چگونه اموال توسط کارشناس لیست برداری می شود؟

مطابق با دادخواست اقامه شده، محکمه کارشناسی را به منظور صورت­برداری از کلیه اموال و دیون متوفی مأمور می­ کند، کارشناس ابتدا صورتی از کلیه اموال ایشان را لیست نموده از قبیل :

  • توصیف اموال منقول با تعیین بهای آن
  • تعیین اوصاف و وزن و عیار نقره و طلاآلات
  • مبلغ و نوع نقدینگی
  • بها و نوع برگ­های بهادار
  • اسناد با ذکر خصوصیات آن­ها
  • نام و لیستی از اموال غیرمنقول
بخوانید...
وکالت بلاعزل به چیست و برمعاملات چه تاثیری دارد ؟؟


چه مواردی توسط کارشناس صورت جلسه می شود؟

سپس به لیست نگارش شده، مطالبات و دیون متوفی که به موجب احکام نهایی و اسناد رسمی یا دفاتر و برگ­های مربوط به متوفی یا اقرار مدیونین و ورثه مسلم است نیز اضافه می­شود. پس از تحقق این مهم صورت جلسه ای به ترتیب ذیل نوشته می­ شود:

  •  نام و سمت متصدی تحریر ترکه
  • نام و مشخصات کسانی که احضار شده ­اند و کسانی که حضور بعمل آورده ­اند
  • محلی که تحریر ترکه در آن­جا صورت می­گیرد
  • اظهارات اشخاص راجع به بدهی یا دارایی و ترکه متوفی
  • نام و مشخصات کسی که اسناد و اموال به او داده می­ شود

مطابق با ماده­ ی ۹ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۳۹۴، تمام آرای صادره موضوع ماده­ ی ۹ این قانون ( از جمله تحریر ترکه) ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی می ­باشد. مرجع صالح جهت تجدیدنظر از آرای قاضی شورا، حسب مورد دادگاه عمومی حقوقی یا کیفری ۲ همان حوزه ­ی قضایی است. در همین خصوص ماده­‌ی ۲۲۳ قانون امور حسبی مقرر می­کند « هر گاه در موقع تحریر ترکه اختلافاتی بین ورثه راجع به اداره ترکه باشد، دادگاه سعی می­کند که اختلاف آن­ها به طریق مسالمت ­آمیز مرتفع گردد و الا به درخواست یکی از ورثه، کسی را از ورثه یا غیر آن­ها برای حفظ ترکه موقتا معین می­ کند».

نتیجه گیری

بطورکلی مقصود از تحریر ترکه تعیین مقدار ترکه و دیون متوفی است ». مادامی که شخص فوت می ­کند، از ایشان ماترک مثبت (دارائی) و منفی (دیون) باقی می­ماند، که ورثه یا نماینده ­ی قانونی وی مالک آن­ها محسوب می­شود. برای احراز تحریر ترکه ضرورتی به رجوع به دادگاه و رعایت آیین دادرسی ویژه نیست و در موارد عادی و معمول وارثان و طلبکاران می‌توانند در شرکت قهری ترکه باهم کنار بیایند. اما در موارد ویژه و خاص که منجر به بروز اختلافات شده با تنظیم دادخواست و مدارکی که پیش‌تر در این مقاله بیان شد می‌توانید مشکل خود را از طریق مقامات قضایی حل و فصل نمایید.

درصورتیکه تمایل به مشاوره با وکیل خانواده وبهترین وکیل تهران دارید میتوانید بصورت آنلاین از وکیل مورد نظر نوبت گرفته و یا بصورت تلفنی مشاوره (رایگان ) دریافت نمایید.

امور خانواده

ارثبهترین وکیل تهرانبهترین وکیل در تهرانوکیل حقوقیوکیل خانوادهوکیل کیفریولی قهری

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آنلاین با ما در تماس باشید

با تکمیل فرم تماس با ما میتوانید از بهترین وکیل تهران مشاوره بگیرید. 

باتوجه به درگیری ها و مشغله هایی که روزانه برای همگان وجود دارد ، طبیعتا امکان وقت گذاشتن و مراجعه حضوری برای افراد مقدور نمی باشد، بهمین دلیل  موسسه حقوقی صدرا بمنظور رفاه حال مشتریان خود ، فرمی را طراحی نموده است که شما میتوانید با تکمیل فرم روبه رو مشکلات و دعاوی خود را ثبت کنید تا همکاران ما در اسرع وقت با شما تماس بگیرند. با این روش شما میتوانید بصورت رایگان از بهترین وکیل تهران ، وکیل حقوقی ، وکیل کیفری و وکیل خانواده مشاوره بگیرید و در صورت نیاز وقتی برای شما مقرر گردد تا جهت تشکیل پرونده بصورت حضوری مراجعه فرمایید. آدرس ما در ادامه درج شده است.

شماره تماس های دفتر :  88806941 - 88806942

شماره تلفن همراه (ساعات پاسخ گویی 9 صبح الی 18) :  09128210882 - 09129210882

تماس با ما- واتساپ تماس


ساعات کار موسسه حقوقی صدرا

جهت مراجعه  با شماره های درج شده در همین صفحه هماهنگی بفرمایید.

شنبه تا چهارشنبه9:00 to 16:30
پنجشنبه9:00 to 16:30
تماس با ما
1

بالاتر از میدان ولیعصر (عج) – جنب سینما استقلال – کوچه فرشید – ساختمان فرشید – پلاک 8 – طبقه 2- واحد 9

2

از مترو میدان ولیعصر (عج) ۱۰۰ متر

3

از ایستگاه اتوبوس بی ار تی  (BRT)  50 متر

مسیرهای منتهی به موسسه حقوقی صدرا

تماس باما