قتل

در اسلام و در بسیاری از مکاتب قتل عمد را یکی از بزرگترین گناهان می دانند چرا که در این امر زندگی یک فرد زنده توسط مجرم سلب می شود. این امر نه تنها برای خود بلکه برای جامعه نیز تبعاتی از جمله ناامنی را بهمراه دارد.

به گفته وکیل کیفری موسسه حقوقی صدرا : در واقع، قتل عمد یک عنصر مادی دارد که عبارتست از انجام دادن کاری یا ترک و انجام ندادن کاری که باعث قتل انسانی توسط فرد دیگری میشود.

مجرم یا مجرمانی که به قتل عمد مرتکب شده اند ، مجازاتی برای آنها در نظر گرفته می شود که در این مقاله به تفصیل آن پرداخته ایم.

قتل عمد

مجازات مشارکت در جرم

همه شرکاء در قتل، به همان مجازات قاتل واحد محکوم میشوند. به طور مثال، اگر سه نفر مرتکب قتل عمدی شوند، هر سه نفر بعد از پرداخت مازاد دیه قصاص خواهند شد. اگر اولیای دم به پرداخت دیه راضی شوند، هر کدام از شرکاء یک سوم دیه را پرداخت خواهند کرد. اگر قتل نسبت به یک نفر عمد باشد و نسبت به دیگری شبه عمد یا خطای محض، آنکه مرتکب قتل عمد شده، با پرداخت مازاد دیه قصاص میشود و طرف دیگر به پرداخت نصف دیه و تعزیر محکوم میگردد.

لازم به ذکر است که مجازات هر یک از شرکاء در قتل میتواند متفاوت با سایرین باشد. برای مثال، اگر یکی از شرکا از علل موجهه جرم یا عوامل رافع مسئولیت برخوردار باشد، ممکن است از مسئولیت بری شود یا مجازات متفاوتی داشته باشد. علل مخففه یا علل مشدده مجازات نیز میتواند سبب کمتر یا بیشترشدن مجازات هر یک از شرکاء شود.

» قتل ناشی از اشتباه در هویّت « و » قتل ناشی از اشتباه در هدف « حالت های ارتکاب جرم قتل متنوع است که از جمله آنها هستند که همواره حقوقدانان درباره ارکان، عناصر، شرایط و مجازات این دو نوع قتل اختلاف نظر داشته اند. از این جهت بررسی تفصیلی مسائل اختصاصی مربوط به هرکدام از این دو نوع قتل، به درک موضوع کمک بسیاری خواهد کرد.

· قتل ناشی از اشتباه در هدف

گاهی اتفاق میافتد که کسی قصد قتل شخص معینی را دارد و عملیات اجرایی جرم را هم شروع میکند، ولی به عللی دچار اشتباه میشود و شخص دیگری را به جای فرد مورد نظر خود به قتل میرساند. مثلاً کسی از روی دشمنی که با شخص الف دارد، قصد کشتن وی را میکند و با تهیه سلاح، در مسیر عبور وی کمین میکند تا او را هدف گلوله قرار داده و به قتل برساند؛ ولی به هنگام تیراندازی دچار اضطراب شدید میشود و در نتیجه به جای آنکه الف را نشانه بگیرد، عابری را هدف قرار داده و به زندگی وی خاتمه میدهد. یا اینکه به علت عدم مهارت در نشانه گیری، اشتباهاً شخص دیگری را هدف گلوله قرار میدهد و در نتیجه تیر

به خطا رفته و به دیگری اصابت میکند و طرف از دنیا میرود.

· چ: قتل ناشی از اشتباه در هویّت

علاوه بر احتمال اشتباه در شخص، امکان وقوع اشتباه در هویّت مقتول نیز وجود دارد که حقوق دانان کیفری از آن با اصطلاحاتی همچون “قتل ناشی از خطای در شخصیّت”، “قتل ناشی از اشتباه در مصداق”، “قتل ناشی از خطای در مصداق”، “قتل ناشی از اشتباه در شخصیت مجنی علیه” و “قتل ناشی از اشتباه قاتل در تشخیص شخص مقتول” یاد کرده اند. منظور از خطای در شخصیّت این است که مجرم، قصد قتل شخصی را به گمان اینکه دانیال است داشته باشد، امّا بعد از قتل معلوم شود که او سیروس بوده است. خطای در شخصیت عبارت است از خطا در گمان و قصد قاتل، چون در قصد خود خطا کرده و خطای واقع شده ناشی از چیزی است که آن را صحیح فرض میکرده و قصد کرده است. بنابراین قتل ناشی از اشتباه در هویّت، ناشی از اشتباه مرتکب در بخشی از عنصر معنوی )عنصر روانی( جرم میباشد.

قتل

ماده ی ۲۹۴ قانون مجازات اسلامی (مصوب ۱۳۹۲)صرفاً قتل ناشی از اشتباه در هویت مقتول را )آنهم درصورتیکه مقتول و فرد مورد نظر مشمول ماده ۳۰۲ نباشند( قتل عمدی دانسته و اشاره ای به اشتباه در هدف نکرده است. بدین ترتیب و با توجه به اینکه قانونگذار در مقام بیان بوده است، باید گفت که قانونگذار قتل ناشی از اشتباه در هدف را قتل غیرعمدی(شبه عمد یا خطای محض) میداند. همچنین لازم است بدانیم در صورتی که هویت، شرط عمدی بودن قتل و مجازات نباشد، اشتباه در آن هم موجب تغییر وصف قتل نخواهد بود و همچنان عمدی باقی خواهد ماند.

بخوانید...
تصرف عدوانی چیست؟

ح: قتل خطای محض

طبق مادهی ۲۹۲ قانون مجازات اسلامی، در موارد زیر قتل واقعشده از نوع خطای محض است:

۱-در صورتی که مرتکب جرم، رفتار مجرمانه را در حالت خواب، بیهوشی، مستی و مانند آنها انجام دهد

در این موارد اگر رفتاری انجام شود که به مرگ شخص دیگر منجر گردد، جرم واقع شده از نوع خطای محض است. با این حال باید توجه داشت که اگر مرتکب آگاه و متوجه باشد که اقدامی که انجام میدهد، نوعاً موجب جنایت بر دیگری میشود و با اینحال این اقدام را انجام دهد و به مرگ دیگری منتهی شود، قتلی که واقع میشود از نوع عمدی خواهد بود. مانند اینکه شخصی بداند شرایط به نحوی است که اگر بخوابد، به روی طفلی که در مجاورت او خوابیده، خواهد غلتید و با اینحال بخوابد و رفتاری را انجام دهد که به مرگ آن طفل بیانجامد، قتل واقع شده از نوع عمد خواهد بود.

۲- جرمی که از سوی اشخاص صغیر و مجنون واقع میشود، خطای محض است.

صغیر به شخصی گفته میشود که به سن بلوغ شرعی ( ۹ سالگی در دختران و ۱۵ سالگی در پسران) نرسیده است و منظور از مجنون نیز شخصی است که دارای اختلال روانی ویژه است، به گونه ای که نمیتواند درستی یا نادرستی رفتار خویش را تشخیص دهد.

قتل

۳- اگر مرتکب رفتار، نه قصد ارتکاب رفتار مجرمانه را داشته باشد و نه قصد این را داشته باشد که شخصی که نسبت به او رفتار مجرمانه را انجام میدهد، کشته شود

اگر مرتکب رفتار، نه قصد ارتکاب رفتار مجرمانه را داشته باشد و نه قصد این را داشته باشد که شخصی که نسبت به او رفتار مجرمانه را انجام میدهد به قتل برسد، ولی با این حال قتل واقع شود، قتل واقع شده از نوع خطای محض خواهد بود. مانند اینکه شخصی به قصد شکار به یک محیط طبیعی برود و در این محیط که محل زیست حیوانات است، با تصور اینکه حیوانی پشت درختچه پنهان شده، تیری به سمت درخت رها کند، ولی اتفاقاً تیر به انسانی برخورد کند. در این حالت تیرانداز از وجود انسانی در آن محیط اطلاع نداشته و حتی احتمال هم نمیداده است که انسانی در آنجا باشد. در این صورت اگر قتلی واقع شود، از نوع خطای محض خواهد بود.

بخوانید...
جرایم رایانه‌ ای و انواع آن

با اینحال باید توجه داشت که اگر این شخص با آگاهی و توجه نسبت به اینکه اقدام او در این محیط نوعاً موجب آسیب رسیدن به شخص دیگر میشود و در عین حال آن را انجام دهد، قتل واقع شده عمدی خواهد بود. مانند اینکه شخصی با اسلحه به دنبال شخص دیگر بدود و شخص دوم وارد یک خیابان شلوغ و پر رفت وآمد شود. در این حالت اگر او در این خیابان پر رفت و آمد به سمت این شخص شلیک کند، اما تیر به جای آن شخص به فرد دیگری اصابت نماید و منجر به قتل شود، قتل واقع شده از نوع عمد خواهد بود، نه خطای محض.

خ: مجازات قتل خطای محض

تنها ضمانت اجرایی که در قانون برای قتل خطای محض تعیین شده، پرداخت دیه است.

د: مسئول پرداخت دیه در قتل خطای محض

در قتل عمدی و شبه عمدی خود مرتکب باید دیه را بپردازد، ولی در قتل خطای محض اینگونه نیست: اگر قتل خطای محض با شهادت شهود، قسامه یا علم قاضی ثابت شود، دیه را عاقله باید بپردازد و اگر قتل با اقرار مرتکب صادر شده باشد، باید خود مرتکب دیه را پرداخت کند.

منظور از عاقله پدر، پسر و بستگان مذکر نسبی پدری و مادری یا پدری به ترتیب طبقات ارث است. همه ی کسانی که در زمان فوت میتوانند ارث ببرند، به صورت مساوی مکلّف به پرداخت دیه هستند. البته عاقله در صورتی مسئول پرداخت دیه است که عاقل و بالغ بوده و همچنین توانایی مالی برای پرداخت دیه را داشته باشد.

در صورتی که مرتکب قتل، عاقله نداشته باشد یا عاقله توانایی مالی برای پرداخت دیه را نداشته باشد، خود او مکلّف به پرداخت دیه خواهد بود. اگر خود مرتکب هم توانایی مالی برای پرداخت دیه نداشته باشد، دیه از بیتال مال پرداخت خواهد شد.

ز: قتل شبه عمد به چه معناست؟

طبق ماده ۲۹۱ قانون مجازات اسلامی، قتل در موارد زیر شبه عمد محسوب میشود:

۱- اگر مرتکب قصد ارتکاب رفتاری نسبت به شخصی را داشته باشد، اما قصد این را نداشته باشد که با رفتار خود او را بکشد

-۱ اگر مرتکب قصد ارتکاب رفتاری نسبت به شخصی را داشته باشد، اما قصد این را نداشته باشد که با رفتار خود او را بکشد، و با این حال طرف مقابل کشته شود، قتلی که واقع میشود، شبه عمدی خواهد بود. باید توجه داشت که این حالت را زمانی میتوان قتل شبه عمدی دانست که رفتار این شخص نوعاً کشنده نباشد. بهعنوان نمونه، کسی که با اسلحه به سمت قلب یک نفر نشانه گیری نموده و شلیک میکند، حتی اگر قصد کشتن او را هم نداشته باشد، قتل واقع شده عمدی خواهد بود. زیرا این رفتار) شلیک کردن با اسلحه به قلب یک انسان( نسبت به هر شخصی که انجام شود، به کشته شدن او میانجامد.

۲- در صورتی که مرتکب رفتار، جهل به موضوع داشته باشد.

برای تحقق قتل، لازم است که رفتار مجرمانه روی انسان زنده واقع شود. به عبارت بهتر، موضوع قتل انسان زنده است. حال اگر مرتکب نسبت به زنده بودن یا انسان بودن چیزی که این رفتار را نسبت به آن انجام میدهد، آگاهی نداشته باشد، قتلی که واقع میشود شبه عمدی خواهد بود. به عنوان نمونه، حالتی را در نظر بگیرید که شخص الف با تصور اینکه ب فوت کرده است، او را داخل یک رودخانه اندازد یا به سمت او تیری شلیک کند.

بخوانید...
خیانت در امانت

در اینصورت، اگر بعداً مشخص شود که این شخص زنده بوده است، قتل واقع شده شبه عمدی خواهد بود. نمونه ی دیگر این است که مرتکب به طور کلی از انسان بودن شخصی که نسبت به او رفتار مجرمانه را انجام میدهد، آگاهی نداشته باشد. مانند اینکه با تصور حیوان بودن چیزی که رفتار را نسبت به آن انجام میدهد، به سمت او شلیک کند و بعد کشف شود که انسان بوده است. در این مورد نیز قتل واقع شده شبه عمدی خواهد بود.

۳- در صورتی که مرتکب رفتار خود را از روی بی احتیاطی یا بی مبالاتی انجام دهد و این رفتار به مرگ شخصی منتهی گردد.

منظور از بی احتیاطی و بی مبالاتی این است که انسان در انجام یا عدم انجام یک رفتار همچون انسان متعارف عمل نکند. نمونه ی بارز این نوع قتل شبه عمد، قتلی است که در جریان حوادث راهنمایی و رانندگی واقع میشود و علت آن، بی احتیاطی یا بی مبالاتی راننده است.

ن:مجازات قتل شبه عمدی

مرتکب قتل شبه عمدی باید در صورت درخواست اولیای دم به آنها دیه پرداخت کند. البته ولی دم و مرتکب میتوانند به نحو دیگری نیز مصالحه نموده و به جای پرداخت دیه بر مال دیگری مصالحه کنند.

پرداخت دیه در قتل شبه عمدی بر عهده خود مرتکب است و مهلت پرداخت نیز دو سال از زمان وقوع قتل میباشد. میزان دیه ی نفس به صورت معین هر سال توسط رییس قوه ی قضاییه مشخص میشود و هرگاه رفتار مرتکب و نیز فوت مقتول در یکی از ماه های حرام )محرم، رجب، ذی القعده و ذی الحجه( واقع شود، علاوه بر دیه ی نفس، یکسوم دیه نیز به عنوان تغلیظ بر آن افزوده میشود.

هرگاه قتل شبه عمدی در نتیجه ی بی احتیاطی یا بی مبالاتی رخ داده باشد، مرتکب طبق ماده ۶۱۶ قانون تعزیرات به یک تا سه سال حبس محکوم میشود. و اگر قتل شبه عمدی در نتیجه ی بی احتیاطی یا بی مبالاتی با وسایل نقلیه ی موتوری واقع شده باشد، مرتکب قتل علاوه بر پرداخت دیه، به تحمّل شش ماه تا سه سال حبس نیز محکوم خواهد شد که البته قابل تبدیل به مجازات جایگزین حبس نیز هست. البته اگر راننده در موقع وقوع جرم مست بوده یا پروانه نداشته یا زیادتر از سرعت مقرر حرکت میکرده یا خودرو را با وجود نقص و عیب مکانیکی مؤثر در تصادف به کار انداخته یا در محل هایی که عبور از آن ممنوع بوده،

رانندگی کرده باشد، حداقل مجازات وی دو سال حبس خواهد بود و علاوه بر آن دادگاه میتواند مرتکب را برای مدت یک تا پنج سال نیز از رانندگی با وسایل موتوری محروم نماید.

و: معاونت در جرم

معاونت در جرم در قانون مجازات اسلامی تعریف نشده و قانونگذار در مادهی ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی صرفاً مصادیق آن را بیان

کرده است. مطابق این ماده اشخاص زیر معاون جرم محسوب میشوند:

  • ۱ – هر کس دیگری را ترغیب، تهدید، تطمیع، یا تحریک به ارتکاب جرم کند یا با دسیسه یا فریب یا سوء استفاده از قدرت، موجب وقوع جرم گردد.
  • ۲ -هر کس وسایل ارتکاب جرم را بسازد یا تهیه کند یا طریق ارتکاب جرم را به مرتکب ارائه دهد.
  • ۳ – هر کس وقوع جرم را تسهیل کند.

مطابق تبصره ی ماده ی مذکور، برای تحقق معاونت در جرم، وحدت قصد و تقدم یا اقتران زمانی بین رفتار معاون و مرتکب جرم شرط است. چنانچه فاعل اصلی جرم، جرمی شدیدتر از آنچه مقصود معاون بوده است مرتکب شود، معاون به مجازات معاونت در جرم خفیف تر محکوم میشود. باید توجه داشت که معاون به هیچ عنوان در عملیات اجرایی جرم دخالت نمیکند و اگر کسی در عملیات اجرایی جرم دخالت کند، از عنوان معاون خارج شده و مباشر یا شریک جرم محسوب میشود.

بخوانید...
حق طلاق زنان از منظر قانون مدنی

مطابق قانون، معاون باید نسبت به عملی که در آن معاونت و همکاری میکند، علم و عمد داشته باشد. یعنی بداند که مباشر جرم) یعنی مرتکب اصلی( را در انجام دادن چه عملی یاری میکند و قصد این همکاری را داشته باشد. از طرف دیگر باید بین مرتکب جرم و معاون جرم وحدت قصد وجود داشته باشد. یعنی معاون جرم دقیقاً همان نتیجهای را بخواهد که مرتکب جرم خواسته است.

ه: معاونت در قتل عمد

با توجه به آنچه گفته شد، در تعریف معاونت در قتل عمد میتوان گفت که معاونت در قتل عمد عبارت است از همکاری و دخالت در وقوع جرم به یکی از حالات مذکور در ماده ی ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی. بنابراین اگر کسی قاتل را قبل از وقوع جرم یا همزمان با وقوع جرم تهدید یا تحریک کند یا وسایل ارتکاب قتل مثل چاقو برای قاتل تهیه کند و خود نیز شخصاً دخالتی در فرایند گرفتن جان مقتول نداشته باشد، معاون در قتل عمد محسوب میشود.

ی: مجازات معاونت در قتل عمد

مطابق بند الف مطابق ماده ی ۱۲۷ قانون مجازات اسلامی، در جرائمی که مجازات قانونی آنها سلب حیات است )که قتل عمد نیز از مصادیق آن به شمار میرود( مجازات معاون جرم، حبس تعزیری درجه ی دو یا سه خواهد بود.

مجازات

حبس تعزیری درجه ی دو مطابق مادهی ۱۹ قانون مجازات اسلامی عبارت است از حبس بین ۱۵ تا ۲۵ سال و حبس تعزیری درجه ی سه عبارت است از حبس بین ۱۰ تا ۱۵ سال. بنابراین کسی که مرتکب معاونت در قتل عمد شود، به حکم دادگاه کیفری یک، به تحمل ۱۰ سال و یک روز تا ۲۵ سال حبس محکوم خواهد شد.

 آیا معاونت در قتل شبه عمد و خطای محض امکانپذیر است؟

در خصوص این سوال که آیا معاونت در قتل غیرعمد اعم از شبه عمد و خطای محض ممکن است یا خیر، باید گفت مطابق بندهای سه گانه ی مادهی ۱۲۶ ق.م.ا. معاونت در جرم، فقط نسبت به جرائم عمدی قابل تصور است. تبصره ی ذیل ماده ی یادشده نیز تأکید دارد که برای تحقق معاونت در جرم، وحدت قصد میان مرتکب و معاون نیاز است. از آنجا که در جرایم غیرعمدی از جمله قتل شبه عمد و خطای محض، قصد ارتکاب جرم وجود ندارد، معاونت در این دسته از جرائم منتفی است

نتیجه گیری

قتل عمد ناشی از انجام دادن یا ترک انجام کاری که منجر به سلب زندگی دیگر می شود . در این جرم که بصورت عمدی یعنی با قصد و نیت قبلی و یا بصورت اشتباهی یعنی بدون آنکه قصد کشتن آن فرد را داشته باشد منجر به قتل می شود ، قانون مجازاتی را برای این نوع قتل ها و کسانی که در قتل مشارکت می کنند در نظر گرفته است که بطور کامل به آن پرداختیم .

درصورتیکه تمایل به مشاوره با وکیل حقوقی و   وکیل کیفری  و بهترین وکیل تهران دارید میتوانید بصورت آنلاین از وکیل مورد نظر نوبت گرفته و یا بصورت تلفنی مشاوره (رایگان ) دریافت نمایید.

امور کیفریقتلمقالات

آدم رباییاسیدپاشیبهترین وکیل تهراندزدیقتل عمدوکیلوکیل حقوقیوکیل خانوادهوکیل کیفری

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آنلاین با ما در تماس باشید

با تکمیل فرم تماس با ما میتوانید از بهترین وکیل تهران مشاوره بگیرید. 

باتوجه به درگیری ها و مشغله هایی که روزانه برای همگان وجود دارد ، طبیعتا امکان وقت گذاشتن و مراجعه حضوری برای افراد مقدور نمی باشد، بهمین دلیل  موسسه حقوقی صدرا بمنظور رفاه حال مشتریان خود ، فرمی را طراحی نموده است که شما میتوانید با تکمیل فرم روبه رو مشکلات و دعاوی خود را ثبت کنید تا همکاران ما در اسرع وقت با شما تماس بگیرند. با این روش شما میتوانید بصورت رایگان از بهترین وکیل تهران ، وکیل حقوقی ، وکیل کیفری و وکیل خانواده مشاوره بگیرید و در صورت نیاز وقتی برای شما مقرر گردد تا جهت تشکیل پرونده بصورت حضوری مراجعه فرمایید. آدرس ما در ادامه درج شده است.

شماره تماس های دفتر :  88806941 - 88806942

شماره تلفن همراه (ساعات پاسخ گویی 9 صبح الی 18) :  09128210882 - 09129210882

تماس با ما- واتساپ تماس


ساعات کار موسسه حقوقی صدرا

جهت مراجعه  با شماره های درج شده در همین صفحه هماهنگی بفرمایید.

شنبه تا چهارشنبه9:00 to 16:30
پنجشنبه9:00 to 16:30
تماس با ما
1

بالاتر از میدان ولیعصر (عج) – جنب سینما استقلال – کوچه فرشید – ساختمان فرشید – پلاک 8 – طبقه 2- واحد 9

2

از مترو میدان ولیعصر (عج) ۱۰۰ متر

3

از ایستگاه اتوبوس بی ار تی  (BRT)  50 متر

مسیرهای منتهی به موسسه حقوقی صدرا

تماس باما