استرداد جهیزیه پس از طلاق

جهیزیه, موسسه حقوقی صدرا

یکی از مسائلی است که میان اغلب خانواده های ایرانی به عنوان یک رسم وجود دارد و برای تعیین شأن دختران جوان در نظر گرفته می شود، موضوعی به نام جهیزیه است . در پایان زندگی مشترک جهیزیه ای که در بسیاری از مواقع با هزینه ای کلان تهیه می شود در اختیار سمساری ها قرار می گیرد.

در شرايط عادي، تقريبا هيچ زني به فكر استرداد جهيزيه خودش نخواهد بود و زن و شوهر به‌صورت دو شريك واقعي كنار هم زندگي مي‌كنند، اما داستان زماني جنجالي خواهد شد كه موضوع طلاق (آن‌هم از نوع لج و لجبازي) مطرح بشود، كه لازم است طرفين با حقوق خود آشنا باشند

هنگام طلاق و جدایی زن و مرد مباحث مالی زیادی پیش می آید که یکی از این مباحث استرداد جهیزیه است . اما این مسئله پیچیده نیست و می شود به سادگی حل شود بدون آنکه فشار روحی و روانی زیادی بر روی زوج در آستانه جدایی وارد شود . در ادامه نحوه استرداد جهیزیه را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

بیشتر بخوانید:  بهترین وکیل تهران کیست؟


جهیزیه در خانواده های ایرانی

موضوع جهيزيه در خانواده‌هاي ايراني، موضوع عجيبي است! از يك‌سو در قانون هيچ اشاره‌اي به آن نشده است و حتي طبق قانون ايران، مرد به‌عنوان رئيس خانواده وظيفه تهيه منزل و وسايل زندگي در حد و شأن همسر را به عهده دارد ولي از سمت ديگر بر اساس عرف فرهنگي و اجتماعي در كشور ما، خانواده زوجه عمدتا بخشي (يا حتي تمام) وسايل ضروري (و بعضاً غيرضروري) براي زندگي مشترك دخترشان را فراهم مي‌كنند.

نكته قابل‌توجه در اين است كه مالكيت وسايلي كه زن به خانه شوهر مي‌آورد در اختيار زن است و مرد تنها به‌عنوان يك امين، مي‌تواند از اين وسايل استفاده كند. وقتي مي‌گوييم كه مالكيت جهيزيه براي زن است، بدين معناست كه زوجه در هرزماني مي‌تواند آن را مطالبه كرده و هر اقدام مالكانه‌اي را نسبت به اموال خويش انجام دهد، مثلا آن‌ها را به فروش رساند، هديه دهد، تخريب يا مفقود نمايد و يا استرداد جهيزيه را بخواهد

اگر زني ادعا كند كه وسايل خانه متعلق به او مي‌باشد، بايد بتواند با شهادت شهود و ليست سياهه جهيزيه كه به امضاي مرد هم رسيده باشد، براي پس گرفتن آن‌ها اقدام نمايد. اما برخي از خانواده‌ها در ابتداي ازدواج، اقدام به تهيه اين ليست سياهه نمي‌كنند (شايد از ابعاد حقوقي ماجرا بي‌اطلاع هستند و يا رودربايستي‌هاي ابتداي ازدواج اين امر را دشوار مي‌كند). اگر سیاهه ای که توسط شهود امضا شده وجود نداشته باشد در گام بعدی به سراغ فاکتورهایی می رویم که در هنگام خرید جهیزیه صادر شده است. اگر این مورد نیز در دسترس نباشد حل مشکل کمی پیچیده می شود.

جهیزیه, موسسه حقوقی صدرا

این شهود باید به دادگاه مراجعه و مشاهدات خود را بیان کنند. در صورتی که این اظهارات مورد قبول باشد حکم به استرداد جهیزیه صادر خواهد شد و چنانچه زوج از اجرای حکم دادگاه امتناع نماید، از طریق اجرای احکام دادگستری اقدام خواهد شد.

بخوانید...
مفهوم تمکین و موانع مشروع آن چیست؟

اموال جهیزیه متعلق به کیست؟

اموال جهیزیه، در عین حال که متعلق به زوجه است، در اختیار هر دوی زوج و زوجه قرار دارد. به بیان دیگر، زوج با کسب اجازه از همسرش، حق استفاده از این وسایل، در کنار زوجه را پیدا می‌کند. زوج مسئول نگهداری از جهیزیه نیست و تنها امکان استفاده از آنها را دارد. در حقیقت، استفاده زوجه از وسایل جهیزیه، برای وی نوعی حق انتفاع محسوب می‌شود که به واسطه آن می‌تواند به رایگان از منافع آنها استفاده کند.

نكته ديگر اينكه همان‌طور كه گفته شد مرد نسبت به اموال مذكور نقش امين را دارد و اموال در دست او امانت هستند بنابراين درصورتي‌كه مرد هر يك از وسايل جهيزيه را فروخته باشد و يا هرگونه تصرفي در آن كرده باشد ملزم به جبران خسارت وارده به همسر خود مي‌باشد. اما اگر از بين رفتن جهيزيه غيرعمدي باشد، دردسري متوجه مرد نيست. به‌عنوان‌مثال ممكن است كل وسايل برقي زن در اثر نوسان برق بسوزد.


در چنين حالتي مرد موظف است براي ادامه زندگي وسايلي متناسب با شان زن تهيه كرده و در خانه او قرار دهد. اما زن ديگر نمي‌تواند در اين موارد درخواست استرداد جهيزيه خود را نمايد. چراكه جهيزيه وي بدون اينكه مرد تقصيري داشته باشد از بين رفته است. اگر زن هنگام طلاق بدون روند قانونی اقدام به انتقال جهیزیه خود نماید ، او متهم به سرقت می شود در حالی که اموال متعلق به اوست پس بهتر است قبل از اینکه مشکلی در راستای جهیزیه برای زوجین پیش آید ، از لحاظ قانونی استرداد جهیزیه صورت گیرد .

بخوانید...
نحوه ی صحیح مطالبه شارژ ساختمان

هنگام طلاق تکلیف جهیزیه چه می شود؟

هنگام وقوع طلاق آنچه از اموال منقول در زندگی مشترک مورد استفاده اختصاصی زن است به خودش تعلق می گیرد و اموال اختصاصی مرد نیز متعلق به خودش است ، اما بحث جهیزیه جداست.

جهیزیه, موسسه حقوقی صدرا

برای بردن جهیزیه بهتر است افرادی در محل حضور داشته باشند تا مشکلی برای آنان پیش نیاید و این روند با کمترین مشکل به پایان برسد. شاید در هنگام استرداد جهیزیه باز هم اتفاقاتی بیفتد که به هیچ عنوان به نفع طرفین نخواهد بود بنابراین چه بهتر که با حضور شاهد همه چیز ختم به خیر شود

زن مي‌تواند هر زمان چه در هنگام زندگي مشترك چه در حين طلاق و چه بعد از طلاق جهيزيه‌اي را كه به منزل شوهر آورده است مطالبه نمايد. براي اين كار بايد دادخواستي به دادگاه ارائه نمايد. براي تعيين دادگاه صالح نيز بايد گفت اگر جهيزيه مذكور زير ۲۰ ميليون تومان باشد دادخواست بايد به شوراي حل اختلاف ارائه گردد. در غير اينصورت دادخواست در صلاحيت دادگاه خانواده مي‌باشد.

براي اين كار بايد دادخواستي به دادگاه ارائه نمايد. براي تعيين دادگاه صالح نيز بايد گفت اگر جهيزيه مذكور زير ۲۰ ميليون تومان باشد دادخواست بايد به شوراي حل اختلاف ارائه گردد. در غير اينصورت دادخواست در صلاحيت دادگاه خانواده مي‌باشد.

بیشتر بخوانید:  طلاق توافقی و شرایط آن

گرچه معمولا چون منظور از دادخواست بازپس‌گرفتن اموال است در صورت بيشتر بودن مبلغ جهيزيه از نصاب مذكور نيز غالبا بانوان و وكلاي آن‌ها مبلغ را كمتر از ۲۰ ميليون تقويم مي‌كنند تا در شوراي حل اختلاف مورد رسيدگي قرار گيرد. چراكه رسيدگي در شورا داراي هزينه كمتر و همچنين مدت زمان كمتري است.
نكته‌اي كه در اين موارد وجود دارد حق مرد براي دفاع از خود در شورا يا دادگاه مي‌باشد. مرد بايد در اين موارد به دادگاه مراجعه كند و درصورتي‌كه قسمتي از جهيزيه قبلا از بين رفته است يا توسط زن فروخته شده است يا به هر دليلي بدون دخالت مرد از بين رفته است ليست اين موارد را به دادگاه ارائه نمايد. در غير اين صورت محكوم‌به پرداخت كل جهيزيه مي‌شود.

بخوانید...
جرایم رایانه‌ ای و انواع آن

در این مورد زن باید دادخواست استرداد جهیزیه را تنظیم کند تا تصمیم گیری شود.

روند استرداد منظر دادگاه

دادگاه جلسه ای را برای رسیدگی تعیین می کند و اظهارات طرفین را مورد بررسی قرار می دهد ، اگر ادعای زن مورد قبول شوهر باش د او باید جهیزیه را به زن بازگرداند. در غیر این صورت شهادت شهودی که ذیل استشهاد را امضا نموده اند در نظر گرفته می شود .

همچنين بانوان مي‌توانند به‌محض ارائه دادخواست استرداد جهيزيه درخواست تأمين خواسته را بنمايند تا مرد نتواند اموال مذكور را جابه‌جا نموده يا به فروش برساند. بنابراين اگر آقايان با موردي مواجه شدند كه زن جهيزيه خود را از آن‌ها دريافت نمود اما جهت حضور در دادگاه هيچ اخطاري به آن‌ها نشد احتمالا مورد از موارد دستور موقت بوده است. در اين موارد حتما بايد به دادگاه مراجعه كرده و از زمان دادگاه مطلع شوند تا بتوانند در موعد مذكور از خود دفاع نمايند و مجبور نشوند كه هزينه وسايلي را بپردازند كه از بين رفته است.

جهیزیه, موسسه حقوقی صدرا

در محل سکونت زوجین آنچه معمولاً و عادتاً مورد استفاده اختصاصی زن باشد، متعلق به زن و آنچه مورد استفاده اختصاصی مرد باشد، متعلق به شوهر و بقیه از نظر مقررات این قانون مشترک بین آنان محسوب می‌شود مگر اینکه خلاف آن ثابت شود. جریان رسیدگی به دعوای استرداد جهیزیه دادگاه پس از شنیدن اظهارات طرفین، چنانچه ادعای زن مورد قبول شوهر واقع شد، شوهر را ملزم به استرداد این اموال می‌کند.

در غیر این صورت، قرار استماع شهادت شهود صادر می‌شود و در وقت معین افرادی که ذیل استشهاد را امضا کرده‌اند، به دادگاه مراجعه و مشاهدات خود را بیان می کنند. در صورتی که این اظهارات، مقبول واقع شود حکم به استرداد جهیزیه صادر خواهد شد و چنانچه زوج از اجرای حکم دادگاه امتناع کرد، از طریق اجرای احکام دادگستری نسبت به استرداد جهیزیه اقدام خواهد شد.

آیا شوهر میتواند جهیزیه را بفروشد؟

فروش جهیزیه توسط شوهر، فروش مال غیر محسوب می‌شود.طبق قانون، شوهر اجازه فروش جهیزیه زن را ندارد زیرا این اموال به زن تعلق دارد و شوهر فقط تا زمان بقای زندگی مشترک حق استفاده از این اموال را دارد نه فروش آنها را. این در حالی است که زن حق دارد این اموال را از زندگی مشترک خارج کند، چون این اموال به او اختصاص دارد و هر مالکی حق هر گونه دخل و تصرف نسبت به اموال خود را دارد.

جهیزیه, موسسه حقوقی صدرا

گاهی اوقات اتفاق می‌افتد که برخی از مردان اقدام به فروش جهیزیه همسرانشان می‌کنند که باید این‌گونه توضیح داد که اگرچه با فروش این اموال توسط شوهر، او مسئولیت جبران خسارت و برگرداندن عین یا مثل یا قیمت آنها را دارد اما چون رابطه ضمانی بین زوج و زوجه برقرار نیست، فروش این اموال از سوی شوهر خیانت در امانت محسوب نمی‌شود چون صورت‌برداری اموال و دریافت امضا از زوج در فهرست جهیزیه، بر رابطه امانی بین آن دو دلالت نمی‌کند بلکه فقط برای اثبات مالکیت نسبت به آنها است. به طوری که در صورت بروز اختلاف، مورد استناد قرار گیرد. به همین دلیل است که فروش این اموال از سوی شوهر می‌تواند از سوی دادسرا و دادگاه به عنوان فروش مال غیر مورد رسیدگی قرار گیرد.

بخوانید...
اخاذی؛ نحوه شکایت از اخاذی

نتیجه گیری

استرداد جهیزیه توسط زوجه ، عین و منفعت اموال جهیزیه متعلق به زوجه است که با آغاز زندگی مشترک، در ید زوج نیز قرار می‌گیرد چون به طور معمول، این شوهر است که مسکن مشترک برای زندگی مشترک را تهیه می‌کند و جهیزیه نیز به این منزل منتقل می‌شود. به همین دلیل در صورت انحلال عقد نکاح، زوجه می‌تواند اعلام کند خواهان استرداد جهیزیه است. این موضوع بدین معناست که با انحلال نکاح، زوج دیگر حق استفاده از جهیزیه را ندارد و قانونا و شرعا مکلف به استرداد آن است. در صورتی که زوج از استرداد جهیزیه امتناع کند، این استنکاف و خودداری، ممانعت از حق مالکانه زوجه محسوب می‌شود و زوجه می‌تواند این موضوع را از طریق دادگاه پیگیری کند.

درمجموع بايد عنوان كرد كه دعوي استرداد جهيزيه يكي از دعاوي است كه در صورت اقدام به‌موقع زن در اين خصوص و دريافت دستور موقت مي‌تواند به‌سرعت و با هزينه كم به نتيجه برسد اما بايد عنوان داشت كه طول رسيدگي مي‌تواند در برخي از موارد تا چند ماه نيز به طول انجامد؛ چراكه اين دعوی نيز مانند ساير دعاوي قابل تجديدنظرخواهي در دادگاه مي‌باشد.

درصورتیکه تمایل به مشاوره با وکیل خانواده وبهترین وکیل تهران دارید میتوانید بصورت آنلاین از وکیل مورد نظر نوبت گرفته و یا بصورت تلفنی مشاوره (رایگان ) دریافت نمایید.

مقالاتوکیل خانواده

بهترین وکیل تهرانجهیزیهطلاقطلاق توافقیطلاق و انواع آنوکیل حقوقیوکیل خانواده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آنلاین با ما در تماس باشید

با تکمیل فرم تماس با ما میتوانید از بهترین وکیل تهران مشاوره بگیرید. 

باتوجه به درگیری ها و مشغله هایی که روزانه برای همگان وجود دارد ، طبیعتا امکان وقت گذاشتن و مراجعه حضوری برای افراد مقدور نمی باشد، بهمین دلیل  موسسه حقوقی صدرا بمنظور رفاه حال مشتریان خود ، فرمی را طراحی نموده است که شما میتوانید با تکمیل فرم روبه رو مشکلات و دعاوی خود را ثبت کنید تا همکاران ما در اسرع وقت با شما تماس بگیرند. با این روش شما میتوانید بصورت رایگان از بهترین وکیل تهران ، وکیل حقوقی ، وکیل کیفری و وکیل خانواده مشاوره بگیرید و در صورت نیاز وقتی برای شما مقرر گردد تا جهت تشکیل پرونده بصورت حضوری مراجعه فرمایید. آدرس ما در ادامه درج شده است.

شماره تماس های دفتر :  88806941 - 88806942

شماره تلفن همراه (ساعات پاسخ گویی 9 صبح الی 18) :  09128210882 - 09129210882

تماس با ما- واتساپ تماس


    ساعات کار موسسه حقوقی صدرا

    جهت مراجعه  با شماره های درج شده در همین صفحه هماهنگی بفرمایید.

    شنبه تا چهارشنبه9:00 to 16:30
    پنجشنبه9:00 to 16:30
    تماس با ما
    1

    بالاتر از میدان ولیعصر (عج) – جنب سینما استقلال – کوچه فرشید – ساختمان فرشید – پلاک 8 – طبقه 2- واحد 9

    2

    از مترو میدان ولیعصر (عج) ۱۰۰ متر

    3

    از ایستگاه اتوبوس بی ار تی  (BRT)  50 متر

    مسیرهای منتهی به موسسه حقوقی صدرا

    تماس باما