در مورد چک بلامحل بیشتربدانید

چک بلامحل

شما ممکن است بارها و بارها واژه چک بلامحل را شنیده باشید یا اقوام و یا اشنایان شما بدلیل کشیدن چک بلامحل به زندان افتاده اند  و یا حکم جلب انها توسط شاکی گرفته شده است. در بعضی موارد هم ممکن است شنیده باشید که افراد برای نقد کردن چکی که حساب انها خالی بوده است به مراجع قضایی برای نقد کردن آن مراجعه  می کنند. با بیان این موارد متوجه می شویم که اگر خودمان هم با مکشلاتی که پیرامون کشیدن چک بلامحل برخورد نکرده ایم در اطرافمان افرادی هستن که روزهای زیای درگیر مسائلی شده اند که کشیدن چک بلامحل برای انها بوجود اورده است. دراین  مقاله قصد داریم شما را با مباحث حقوقی چک آشنا کنیم. اما چک بی محل چیست؟ اگر چنین چکی به دستمان افتاد چه باید بکنیم و چه کارهای قانونی باید انجام دهیم …؟

در چه مواردی  تعقیب و مجازات کیفری انجام می شود ؟

مطابق قانون در صورتی‌که یکی از موارد زیر در مسئله چک وجود داشته باشد دارنده چک نمی‌تواند در خواست  تعقیب و مجازات کیفری صادرکننده را بخواهد و فقط می‌تواند از طریق مراجع قضایی حقوقی وجه چک و خسارات خود را مطالبه کند، یا توقیف اموال و دارایی صادر کننده را بخواهد. این موارد به شرح زیر هستند:

چک بلامحل
مطابق قانون در صورتی‌که یکی از موارد زیر در مسئله چک وجود داشته باشد دارنده چک نمی‌تواند در خواست تعقیب و مجازات کیفری صادرکننده را بخواهد و فقط می‌تواند از طریق مراجع قضایی حقوقی وجه چک و خسارات خود را مطالبه کند
  1. چک سفید امضا داده شده باشد.
  2. چک بابت تضمین انجام تعهد یا تضمین انجام معامله صادر شده باشد.
  3. وصول چک منوط به تحقق شرطی شده باشد.
  4. چک وعده‌دار باشد یعنی تاریخ واقعی صدور چک مقدم بر تاریخ مندرج در چک باشد.
  5. چک بدون تاریخ صادر شده و یا سفید امضا داده شده باشد.
  6. چک بابت معاملات نامشروع و یا ربا صادر شده باشد.
  7. دارنده چک تا شش ماه از تاریخ صدور چک، برای وصول به بانک مربوطه مراجعه کند و ظرف شش ماه نیز از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت چک، شکایت خود را به دادسرای محل وقوع جرم ارائه نماید وگرنه حق شکایت کیفری ندارد و تنها می‌تواند ازطریق حقوقی وجه چک را مطالبه کند. اما همه چیز در همین چند مورد خلاصه نمی‌شود و گاهی صادر کننده چک با علم و اگاهی کامل از بسته بودن حساب خود چک می‌کشد که در این صورت پیگیری‌های قضایی هم متفاوت خواهد بود.  
بیشتر بخوانید:  بهترین وکیل تهران کیست؟


اگر صدور چک از حساب مسدود باشد چه باید کرد ؟

طبق گفته مستشار دادگاه تجدید نظر استان تهران درصورت صدور چک از حساب مسدود چنان‌ چه صاحب حساب با اگاهی از بسته بودن حساب خود اقدام به صدورچک کرده باشد در این صورت مورد تعقیب و مجازات کیفری است. اگر شاکی چک را پس از شکایت کیفری به شخص دیگری انتقال دهد و یا حقوق خود را به نفع دیگری واگذار کرده باشد یا اینکه صدورکننده چک قبل از تاریخ شکایت کیفری وجه چک را نقدا به دارنده چک پرداخت کند و یا با موافق بودن شاکی خصوصی ترتیبی برای پرداخت آن بدهد یا کارهای پرداخت آن را در بانک مربوطه فراهم کرده باشد حق شکایت کیفری از بین می‌رود.

بخوانید...
وکیل کیفری و وظایف آن

چه زمانی شکایت چک کیفری صورت می گیرد ؟

شکایت کیفری

به گفته ی یکی از کارشناسان حقوقی : در شکایت کیفری برای صادر کردن چک برگشتی دادگاه فقط حکم به مجازات فرد را صادر می‌کند و درباره وجه آن حتما باید درخواست حقوقی تنظیم شود. در شکایت کیفری و صدور حکم به مجازات فرد صادرکننده آن امورآیین دادرسی مدنی توجه نمی‌شود و پرونده راحت‌تر وسریعتر به نتیجه می‌رسد. اما در پرونده‌های حقوقی چه زمانی که درخواست به دادگاه کیفری رسیدگی به جرم داده  شود و چه زمانی‌ که به عنوان یک دعوای حقوقی مستقل در مراجع قضایی حقوقی مطرح شود، فرایند رسیدگی و صادر کردن حکم کمی طولانی خواهد بود.

چک بلامحل
در شکایت کیفری برای صادر کردن چک برگشتی دادگاه فقط حکم به مجازات فرد را صادر می‌کند و درباره وجه آن حتما باید درخواست حقوقی تنظیم شود

در چه صورت می‌توان چک را برگشت زد؟

مستشار دادگاه تجدید نظر استان تهران در پاسخ به این پرسش که شخص دارنده چک در چه هنگاهی می‌تواند آن را برگشت بزند گفته است: «اگر شخص با یکی از موارد زیر روبه رو بشود می ‌تواند چک را برگشت بزند که این موارد عبارت اند از

  • نبودن وجه نقد یا کافی نبودن آن
  • صدور دستور پرداخت نکردن وجه چک به بانک از طرف صاحب حساب
  • تنظیم چک به طور غلط ، مانند مطابقت نشدن امضا، اختلاف در مندرجات چک، قلم خوردگی در متن و مسائلی از این قبیل که باعث شود بانک از پرداخت کردن پول خودداری کند.
  • صدور چک از حساب مسدود
بیشتر بخوانید:  معرفی بهترین وکیل کیفری


دارندگان چک تا شش ماه از تاریخ صدور چک بایستی برای وصول آن به بانک مراجعه کرده و تا شش ماه دیگر از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت نیز شکایت خود را مطرح کند در غیر  این صورت چک پیگرد کیفری نخواهد داشت.

از مجازات های  صادر کننده چک بلامحل

اگر دارنده چک در مهلت یاد شده اقدامی نکند دیگر امکان شکایت کیفری و محکوم کردن صادر کننده چک به مجازات‌هایی که در قانون ذکر شده است را ندارد ولی می‌تواند از طریق طرح دعوای حقوقی و تقدیم دادخواست وجه چک و خسارت‌های خود را مطالبه کند.

دارنده چک یا کسی که چک به نام او پشت نویسی می‌شود با مراجعه به بانک و اطلاع از اینکه صادرکننده وجه چک را تامین نکرده است باید در ابتدا چک را برگشت بزند و گواهی نامه عدم پرداخت از بانک دریافت کند. آن‌گاه دو نسخه کپی برابر اصل از پشت و روی چک و گواهی نامه عدم پرداخت بانک تهیه و با تنظیم شکایات و امضای آن و ابطال تمبر ضمن همراه داشتن اصل چک و اسناد شناسایی خود به دادسرای محل وقوع جرم مراجعه و درخواست  تعقیب و مجازات صادرکننده را به دادگاه ارائه دهد.

بخوانید...
اثبات زوجیت

مطابق قانون چنان‌چه مبلغ مندرج در متن چک کمتر از ده میلیون ریال باشد صادر کننده به حبس تا حداکثر شش ماه محکوم خواهد داشت و اگر مبلغ مندرج در متن چک از ده میلیون ریال تا پنجاه میلیون ریال باشد از شش ماه تا یک سال حبس محکوم می‌شود و چنان‌چه مبلغ درج  شده در متن چک از پنجاه میلیون ریال بیشتر باشد به حبس از یک تا دو سال و ممنوعیت از داشتن دسته چک به مدت دو سال محکوم خواهد شد.

هم چنین اگر کسی با اگاهی  به بسته بودن حساب بانکی خود چک صادرکند به حداکثر مجازت محکوم می‌شود.

چک برگشتی
مطابق قانون چنان‌چه مبلغ مندرج در متن چک کمتر از ده میلیون ریال باشد صادر کننده به حبس تا حداکثر شش ماه محکوم خواهد داشت

چک حقوقی و چک کیفری فقط در مورد چک‌های برگشتی بلامحل استفاده می‌شود و مربوط به نوع مسوولیت شخص صادرکننده چک است.

اگر چک کیفری باشد، می‌توان علاوه بر این‌ که وجه چک را دریافت کرد، صاحب حساب (صادرکننده) را نیز به زندان انداخت؛
ولی اگر چک حقوقی باشد، فقط می‌توان وجه چک را دریافت کرد.

در چه مواردی  دارنده چک بلا محل نمی تواند شکایت کیفری انجام دهد؟

وقتی که چک وعده دار باشد

 چک شبیه پول نقد است و هدف اولیه از ابداع چک این است که جایگزین مناسبی برای اسکناس باشد و وسیله ای برای پرداخت نقدی.

در صورتی که تاریخ  چک امروز یعنی روزی که صادر می شود باشد چک کیفری است ولی اگر تاریخ چک تاریخی به غیر از تاریخ صدور چک باشد چک حقوقی است و نمی توان از طریق کیفری آن را پیگیری کرد و صادرکننده چک مجازات کیفری نخواهد شد.

اما کمتر پیش می آید که چک به شکل وعده دار نباشد و اکثر کسانی که به صدور چک بلامحل کیفری محکوم شده و مجازات می شوند در واقع چک های وعده دار صادر کرده اند اما دلیل محکوم شدن و مجازات آنها این است که قادر به اثبات وعده دار بودن چک نبوده اند.

ادله شکایت از چک بلامحل

  • در صورتی که  چک به عنوان ضمانت جهت انجام تعهد یا ضمانت جهت انجام یک معامله صادر شده باشد
  • اگر علت صدور چک بدهکاری صادرکننده باشد درواقع آن را می توان در صورت برگشتی بودن از طریق کیفری پیگیری کرد.
  • اما اگر دلیل صدور چک، بدهکار بودن صادرکننده نباشد بلکه جهت ضمانت معامله یا تعهد صادرشده باشد، نمی تواند این چک را از طریق کیفری پیگیری کرد و چک حقوقی است.
  • برای مثال چکی که برای ضمانت تخلیه ملک از جانب مستاجر برای مالک صادر می شود.
  • اگر چک سفید امضاء باشد
  • اگر اثبات شود که چک بدون قید تاریخ صادر شده است 
  • اگر وصول چک مشروط باشد 
  • اگر بتوان ثابت کرد که چک برای یک معامله نا مشروع یا ربوی صادر شده است.
  • اگر شش ماه از تاریخ صدور چک بگذرد و دارنده چک برای وصول آن به بانک مراجعه نکند و یا اینکه شش ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت (یعنی گواهی برگشت چک) بگذرد و دارنده چک شکایت نکند این چک حقوقی است و صادرکننده را نمی توان مجازات کیفری کرد.
بخوانید...
جرايم رايانه‌اي

چک کیفری چیست؟

به غیر از ۷ موردی که در بالا ذکر شد، در بقیه موارد چک کیفری است یعنی می توان علیه صادرکننده چک شکایت کرد و او را مجازات کیفری نمود.

چک کیفری یا حقوقی، اصطلاحی حقوقی است که فقط در مورد چک‌های برگشتی (بلامحل) استفاده می‌شود و مربوط به نوع مسئولیت شخص صادرکننده آن است. اگر چک کیفری باشد، می‌توان علاوه بر اینکه وجه آنرا دریافت کرد، صاحب حساب (صادرکننده) را نیز تحت تعقیب کیفری قرار داد و حکم جلبش را گرفت؛ اما اگر حقوقی باشد، فقط می‌توان وجه آنرا دریافت کرد.

حقوقی شدن چک به معنی  عدم  اعتبار آن نیست بلکه چک ارزش خود را دارد و تنها تفاوت آن با چک کیفری این است که نمی توان صادرکننده چک را مورد تعقیب کیفری قرار داد یا او را مجازات کیفری کرد.


اما در اصل چک  سندی است که نشان دهنده طلبکار بودن دارنده آن است و می توان براساس آن توقیف اموال صادرکننده را تقاضا کرد و دادگاه هم می تواند صادرکننده را به پرداخت مبلغ چک محکوم کند مگرآنکه صادرکننده چک بتواند ثابت کند که اصلا طلبی وجود ندارد و یا اینکه چک برای یک معامله ربوی صادر شده است و یا اینکه دارنده چک طلبکار نیست و حقی ندارد.

اوراق
اما در اصل چک سندی است که نشان دهنده طلبکار بودن دارنده آن است و می توان براساس آن توقیف اموال صادرکننده را تقاضا کرد و دادگاه هم می تواند صادرکننده را به پرداخت مبلغ چک محکوم کند

البته تنها شکایت کیفری برای وصول وجه چک کافی نیست زیرا در صورتی که این دعوی به نتیجه برسد تنها صادرکننده چک به مجازات حبس محکوم می شود و دادگاه حکمی در مورد طلب دارنده چک صادر نمی کند. بنابراین در هردو مورد چک کیفری و حقوقی لازم است دارنده چک با تکمیل دادخواست و رعایت تشریفات دادرسی مطالبه طلب کند.

البته ذکر این نکته نیز ضروری است که نوع چک در سرعت و نحوه رسیدگی در دادگاه متفاوت است و در چک کیفری، فرد به سهولت بیشتری، می‌‌تواند به حق برسد.

در چه صورتی، افراد می‌توانند چک را برگشت بزنند؟

 اگر اشخاص با یکی از این موارد مانند نبودن وجه نقد یا کافی نبودن آن، صدور دستور عدم پرداخت وجه چک به بانک از طرف صاحب حساب، تنظیم چک به صورت نادرست از قبیل عدم مطابقت امضا، اختلاف در مندرجات چک و قلم‌خوردگی و نیز صدور چک از حساب مسدود مواجه شدند، می‌توانند چک را برگشت بزنند. اما نکته مهم آن است که وصف کیفری و حقوقی زمانی مطرح می‌شود که دارنده چک برگشتی، نسبت به مدت زمان قابل قبول برای طرح شکایت آگاهی ندارد.

بیشتر بخوانید: 
بخوانید...
دعوی تنفیذ قرارداد
اجاره ؛ شرایط و چگونگی فسخ قرارداد


طبق ماده ۱۱ قانون صدور چک، مهلت شکایت کیفری علیه صادرکننده چک ۲ دوره ۶ ماهه است. یعنی ،  حداکثر تا ۶ ماه پس از تاریخ صدور چک است که دارنده چک می‌تواند آن را برگشت زده و گواهی عدم پرداخت دریافت کند. بنابراین اگر در این مدت، دارنده چک آن را به بانک ارایه نداده و مقدمات شکایت را فراهم نکند، این مهلت از بین می‌رود و دیگر قابل تعقیب کیفری نیست. ۶ ماه دوم از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت است. اگر دارنده چک در مهلت ۶ ماه پس از تاریخ صدور، چک را به بانک برده و در صورت نبود وجه نقد در حساب، آن را برگشت زده و گواهی عدم پرداخت از طرف بانک صادر شود، از این تاریخ وی نیز ۶ ماه وقت رسیدگی کیفری در محاکم دادگستری را خواهد داشت.

این موارد برای مواقعی است که اگر دارنده چک در مهلت‌های یاد شده، اقدامی انجام ندهد، دیگر امکان شکایت کیفری و محکوم کردن صادرکننده چک به مجازات‌هایی که در قانون ذکر شده است، وجود ندارد و می‌توان از طریق طرح دعوای حقوقی و تقدیم دادخواست به دادگاه صالح تنها به طلب مادی و خسارت‌های وارده دست یافت که این امر مستلزم جریان طولانی دادرسی است و دارندگان چک بی‌محل تمایل چندانی به استفاده از آن را ندارند. 

نتیجه گیری

بطور کلی چک برگشتی درواقع زمانی است که دارنده آن جهت وصول به بانک مراجعه می نماید ، با حساب خالی صادرکننده چک مواجه شده و یا به دلایل دیگر نمی تواند وجه چک را دریافت کند.

طرح دعاوی چک به دو صورت حقوقی و کیفری انجام میگیرد. قانون ۷ مورد را برای چک برگشتی در نظر گرفته است که نوع دعاوی آنرا از حالت کیفری خارج می کند(که بالاتر به این موضوع پرداختیم) در صورتیکه چک بلامحل شامل آن ۷ مورد نباشد ،نوع شکایت کیفری تلقی می شود.

تنها شکایت کیفری برای وصول وجه چک کافی نیست زیرا در صورتی که این دعاوی به نتیجه برسد تنها صادرکننده چک به مجازات حبس محکوم می شود و دادگاه حکمی در مورد طلب دارنده چک صادر نمی کند. بنابراین در هردو مورد چک کیفری و حقوقی لازم است دارنده چک با تکمیل دادخواست و رعایت تشریفات دادرسی مطالبه طلب کند.

درصورتیکه تمایل به مشاوره با بهترین وکیل تهران ، وکیل حقوقی و وکیل کیفری مجرب دارید میتوانید بصورت آنلاین از وکیل مورد نظر نوبت گرفته و یا بصورت تلفنی مشاوره (رایگان ) دریافت نمایید.

امور حقوقیامور کیفریمقالات

بهترین وکیل تهرانبهترین وکیل در تهرانشورای حل اختلاف ، قوانین پرکاربرد ، بهترین وکیل تهران ، موسسه حقوقی صدرا ، وکیل پایه یک ، وکیل پایه یک دادگستریموسسه حقوقیموسسه حقوقی صدراوکیل حقوقیوکیل خانوادهوکیل کیفری

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آنلاین با ما در تماس باشید

با تکمیل فرم تماس با ما میتوانید از بهترین وکیل تهران مشاوره بگیرید. 

باتوجه به درگیری ها و مشغله هایی که روزانه برای همگان وجود دارد ، طبیعتا امکان وقت گذاشتن و مراجعه حضوری برای افراد مقدور نمی باشد، بهمین دلیل  موسسه حقوقی صدرا بمنظور رفاه حال مشتریان خود ، فرمی را طراحی نموده است که شما میتوانید با تکمیل فرم روبه رو مشکلات و دعاوی خود را ثبت کنید تا همکاران ما در اسرع وقت با شما تماس بگیرند. با این روش شما میتوانید بصورت رایگان از بهترین وکیل تهران ، وکیل حقوقی ، وکیل کیفری و وکیل خانواده مشاوره بگیرید و در صورت نیاز وقتی برای شما مقرر گردد تا جهت تشکیل پرونده بصورت حضوری مراجعه فرمایید. آدرس ما در ادامه درج شده است.

شماره تماس های دفتر :  88806941 - 88806942

شماره تلفن همراه (ساعات پاسخ گویی 9 صبح الی 18) :  09128210882 - 09129210882

تماس با ما- واتساپ تماس


ساعات کار موسسه حقوقی صدرا

جهت مراجعه  با شماره های درج شده در همین صفحه هماهنگی بفرمایید.

شنبه تا چهارشنبه9:00 to 16:30
پنجشنبه9:00 to 16:30
تماس با ما
1

بالاتر از میدان ولیعصر (عج) – جنب سینما استقلال – کوچه فرشید – ساختمان فرشید – پلاک 8 – طبقه 2- واحد 9

2

از مترو میدان ولیعصر (عج) ۱۰۰ متر

3

از ایستگاه اتوبوس بی ار تی  (BRT)  50 متر

مسیرهای منتهی به موسسه حقوقی صدرا

تماس باما