همه چیز درباره ی گواهی انحصار وراثت


هنگامی که شخصی فوت می کند، اموال، حقوق و دیون او به وارثان پس از او انتقال می یابد.
بنابراین برای انتقال اموال و حقوق و دیون متوفی به وارثان شرط اولیه ی تحقق ارث، فوت متوفی است و شرط دیگر وجود ترکه برای متوفی است. منظور از شرط وجود ترکه برای متوفی این است که شخصی که فوت می کند در هر حال باید مالی از خود داشته باشد تا به وراث او برسد. نکته ی مهم آن است که در قانون، قوانین ارث کاملا قهری است به این معنا که ارث قابل قبول کردن یا رد کردن نیست و به محض فوت متوفی خود به خود، ترکه او به وراث می رسد. اما بعد از فوت هر شخصی آن چه مهم است این است که مشخص شود چه کسانی از او ارث می برند تا درباره ی میراث او تعیین تکلیف شود به این فرایند که از سوی مراجع قانونی و با تشریفات خاصی انجام می شود انحصار وراثت گفته می شود ما نیز در این مقاله قصد داریم شما را با مفهوم انحصار وراثت، نحوه ی صدور گواهی و مرجع صالح برای دریافت گواهی انحصار وراثت و سایر مقررات قانونی در این خصوص آشنا کنیم.

انحصار وراثت چیست؟

با فوت هر انسانی اموال او به طور قهری به وراث او منتقل می شود، اما برای این که وراث بتوانند سهم الارث خود را مطالبه و در آن تصرف کنند لازم است مراحلی طی شود. بنابراین اولین مرحله برای تعیین تکلیف در خصوص میراث فرد متوفی انحصار وراثت است. در حقیقت انحصار وراثت به معنی تعیین افرادی است که از متوفی ارث میبرند و میزان سهم الارث هریک از وراث را مشخص می کند. پس از بررسی و تایید وراث توسط مراجع دارای صلاحیت قانونی رآی صادر میشود که به آن گواهی یا تصدیق انحصار وراثت گفته میشود.

برای درخواست گواهی انحصار وراثت باید به چه مرجعی مراجعه کرد؟

به طور کلی مطابق با قانون دعاوی راجع به ترکه متوفی در دادگاه محلی اقامه می شود که آخرین اقامتگاه متوفی در آن محل بوده است و اگر آخرین اقامتگاه متوفی معلوم نباشد رسیدگی در صلاحیت دادگاهی است که آخرین محل سکونت متوفی بوده است اما امروزه صدور این گواهی با شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت یا محل سکونت متوفی می باشد.

چه کسانی حق درخواست گواهی انحصار وراثت متوفی را دارند؟

مطابق با قانون هر ذینفعی می تواند از شورای حل اختلاف درخواست گواهی انحصار وراثت کند مانند ورثه، طلبکار و یا موصی یا وصی و اشخاصی که به طور غیر مستقیم از اثبات وراثت شخصی از دیگری منتفع می شوند.بنابراین صدور این گواهی مستلزم ارائه ی درخواست وراث متوفی یا دیگر اشخاص ذی نفع به شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی است.مطابق با ماده ٠۶٣ قانون امور حسبی؛ در صورتی که وراث متوفی یا سایر اشخاص ذینفع بخواهند تصدیق انحصار وراثت تحصیل کنند درخواست نامه کتبی مشتمل بر نام و مشخصات درخواست کننده و متوفی و ورثه و اقامتگاه آن ها و نسبت بین متوفی و وارث تنظیم نموده به دادگاه تسلیم می نماید و منظور از اشخاص ذینفع در ترکه برای درخواست گواهی انحصار وراثت غیر از وراث عبارتند از:
طلبکار متوفی، به منظور تشخیص رسمی وراث برای گرفتن سهم ایشان از بدهی متوفی که به نسبت سهم الارث بر عهده ی آنان قرار می گیرد.
وصی در مواردی که تعیین وراث برای تنفیذ و اجرای وصایای متوفی لازم است.
موصی له به خاطر حقی که نسبت به موصی به پیدا می کند ، در مواردی که تنفیذ وصیت مزبور از سوی وراث لازم است .
شخصی که از اثبات وراثت شخص دیگری منتفع می گردد می تواند درخواست انحصار وراثت بدهد مانند کسی که مالی از ترکه را از وراث خریداری کرده است.

رسیدگی به درخواست صدور گواهی انحصار وراثت چگونه است؟

درخواست مذکور باید در بر دارنده ی مشخصات کامل محل سکونت درخواست کننده، متوفی و ورثه باشد و نسبت بین ایشان و متوفی و اقامتگاه آنان را معین کند این درخواست به انضمام مدارکی که بعدا در این مقاله گفته خواهد شد به مرجع صالح تقدیم خواهد شد. قاضی پرونده پس از بررسی اسناد و مدارک دستور چاپ یک نوبت آگهی در یکی از روزنامه های کشور را با هزینه فرد متقاضی صادر می کند تا ظرف مدت یک ماه اگر فردی اعتراض و ادعایی درباره ی اموال فرد متوفی دارد به دادگاه مراجعه کند اما اگر ظرف این مدت اعتراضی وارد نشود قاضی اقدام به صدور گواهی انحصار وراثت می کند.

برای انحصار وراثت ، ورثه باید درخواست گواهی انحصار وراثت کنند

مدارک لازم برای تقاضای انحصار وراثت

برای تقاضای گواهی انحصار وراثت لازم است مدارکی به دادخواست ضمیمه شود این مدارک عبارت اند از:
شناسنامه و گواهی فوت صادر شده توسط ثبت احوال
رونوشت برابر با اصل شناسنامه ورثه
رونوشت برابر با اصل سند ازدواج زوجه دائمی متوفی
استشهادیه محضری دال بر منحصر بودن وراث به اشخاص نامبرده
گواهی تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث ( رسید گواهی مالیاتی)
دادخواست انحصار وراثت

هزینه تقاضای گواهی انحصار وراثت

باید توجه داشت که هزینه دادرسی گواهی انحصار وراثت معادل یک دعوای غیر مالی است و هزینه ی آن به طور کلی مبلغی حدود ٢٠٠ هزار تومان می باشد که در دفتر خدمات الکترونیک قضایی بایستی پرداخت شود.

مدت زمان لازم برای صدور گواهی انحصار وراثت

به طور کلی با توجه به این که درخواست گواهی انحصار وراثت نا محدود نیازمند نشر در روزنامه ی کثیر الانتشار و گذشتن یک ماه برای اعتراض احتمالی است و به طور کلی می توان گفت حداقل بین یک ماه الی دو ماه برای اخذ این گواهی زمان لازم است.

اعتراض به گواهی انحصار وراثت

گاهی ممکن است نام یکی از ورثه در گواهی انحصار وراثت نیامده باشد یا یکی از وراث نسبت به سهم الارث تعیین شده در گواهی اعتراض داشته باشد در این صورت باید امکانی وجود داشته باشد تا حق افراد ذی حق پایمال نشود این حق در ماده ی ٩۶٣ قانون امور حسبی هم به رسمیت شناخته شده است مطابق با این ماده اشخاص ذینفع می توانند به درخواست تصدیق و همچنین به تصدیقی که در موضوع وراثت صادر می شود اعتراض نمایند و رأی دادگاه در این خصوص قابل پژوهش و فرجام است.بنابراین طبق قانون تنها وراث و ذینفعان امکان اعتراض به گواهی انحصار وراثت را دارند و سایر اشخاص چنین حقی را نخواهند داشت.مرجع رسیدگی به این اعتراض همان شورای حل اختلاف است و در مواردی توسط شورای حل اختلاف به دادگاه صالح ارجاع داده می شود .در این حالت معترض پیش از صدور این گواهی یا پس از صدور گواهی، حق اعتراض خواهد داشت و اگر اعتراض او پس از صدور گواهی باشد او باید گواهی حصر وراثت صادر شده را نیز ضمیمه ی دادخواست اعتراض خود کند.

آثار صدور گواهی انحصار وراثت

مطابق ماده ٣٧٠ قانون امور حسبی، پس از صدور گواهی انحصار وراثت، ورثه و اشخاص ذی نفع می توانند بر اساس گواهی صادرشده اموال و مطالبات متوفی را از اشخاص متصرف یا مدیون مطالبه کنند. همچنین مطابق ماده ۴٣٧ قانون امور حسبی، در صورتی که مال غیر منقولی به نام متوفی ثبت شده باشد با تسلیم گواهی انحصار وراثت مربوط به متوفی، ملک مزبور به نام وراث و اشخاص ذی نفع ثبت خواهد شد.

چند نکته مهم درباره ی انحصار وراثت بدانید

١.آیا مالیات بر ارث باید قبل از اخذ گواهی انحصار وراثت پرداخت شود؟
خیر ابتدا باید این گواهی اخذ شود سپس وراث فرصت خواهند داشت که اقدامات لازم برای پرداخت مالیات بر ارث را انجام دهند.

٢. آیا همه ی ورثه باید تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت بدهند؟
خیر مطابق با قانون چنانچه وراث یا اشخاص ذی نفع متعدد باشند نیازی به درخواست همگی آنان نیست و اقدام یک نفر از این افراد برای ارائه ی دادخواست به انضمام مدارک لازم کافی است و اگر ورثه مدارک مورد نیاز را در اختیار شخص درخواست کننده ی گواهی قرار ندهند می توان در متن درخواست تقاضای استعلام از اداره ی ثبت احوال نوشته شود.

٣.چگونه میتوان یک نسخه از گواهی انحصار وراثت تهیه کرد؟
برای تهیه ی این گواهی نیازی به اقامه دعوای مجدد نمیباشد و هر یک از ورثه می توانند ضمن مراجعه به شورای حل اختلاف برای دریافت رونوشت اقدام کنند.

۴.در صورتی که گواهی انحصار وراثت اخذ نشود وراث میتوانند توافقی برای تقسیم ارث اقدام کنند؟ خیر برای تقسیم و یا فروش و یا انتقال اموال حتما باید این گواهی را از شورای حل اختلاف گرفته و مالیات بر ارث نیز پرداخت شود.

۵.در صورتی که یکی از اموال متوفی در معرفی اموال و گواهی انحصار وراثت قید نشود چه تبعاتی خواهد داشت؟
اولا به صورت رسمی قابل خرید و فروش نخواهد بود ثانیا وراث به پرداخت جریمه محکوم خواهند شد و مالیات آن نیز مطالبه خواهد شد.

۶. صدور گواهی انحصار وراثت متوفی خارجی چگونه است؟
مطابق با ماده ی ۵۶٣ قانون امور حسبی تصدیق صادره از مقامات صلاحیت دار کشور متوفی راجع به وراثت اتباع خارجه با انحصار آن پس از احراز اعتبار آن در دادگاه ایران از حیث صدور و رعایت مقررات مربوط به اعتبار اسناد تنظیم شده در خارجه قابل ترتیب اثر خواهد بود.

نتیجه گیری

انحصار وراثت به معنای منحصر بودن ورثه در ارث بردن از فرد متوفی و بررسی و اثبات سهم الارث هر یک از آنها می باشد. این گواهی با تشریفات خاص و توسط شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی صادر می شود. صدور گواهی انحصار وراثت و رعایت مقررات آن اهمیت بسیاری دارد. بنابراین عدم اقدام در خصوص این گواهی باعث بروز اختلافات بسیار زیاد و جبران ناپذیر بین ورثه خواهد شد. و حتی ممکن است مورد حمایت قانون و مقامات قضائی واقع نشود .

ارثمقالاتوکیل خانواده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *