وجه التزام در قرارداد

هنگامی که اشخاص دست به انعقاد معامله های مختلفی اعم از معاملات ملکی، خرید و فروش اتومبیل و … می زنند همواره به دنبال آن هستند که با انعقاد قرارداد مذکور تعهدات طرف مقابل اجرا شود اما ممکن است گاهی این تعهدات به مرحله ی اجرا نرسد و طرف مقابل تعهدات قراردادی خود را نقض کند برای مثال ممکن است شما در قراردادی این گونه توافق کرده باشید که خانه ای ظرف مدت دو سال ساخته شود اما پس از گذشت این دو سال متوجه می شوید که طرف مقابل از ساخت خانه امتناع کرده است در این حالت شما می توانید به دلیل نقض تعهد طرف مقابل خواهان جبران خسارت باشید اما اگر در قرارداد وجه التزام تعیین کرده باشید می توانید از این ابزار کاربردی قانونی بدون آن که نیاز به اثبات میزان خسارت وارده داشته باشید به عنوان یک تضمین مهم بهره بگیرید در این راستا ما در این نوشتار شما را با مفهوم وجه التزام در قرارداد ها و نحوه ی مطالبه ی آن و سایر مقررات قانونی مرتبط آشنا خواهیم کرد.

مطالعه کنید >>> وکیل حقوقی

منظور از وجه التزام چیست؟

به بیان ساده منظور از وجه التزام آن است که طرفین یک قرارداد در هنگام انعقاد معامله ی خود مبلغ مقطوعی را به عنوان خسارت ناشی از نقض عهد در قرارداد تعیین کنند. به بیان دیگر اشخاص هنگام معامله مبلغی را به عنوان خسارت قراردادی در قرارداد تعیین می کنند تا اگر طرف مقابل به تعهد خود عمل نکرد یا در انجام آن تعهد تعلل ورزید خسارت وارد شده به طرف دیگر از طریق این مبلغ خسارت قراردادی تعیین شده جبران شود.

برای مثال فرض کنید در قرارداد بین موجر و مستاجری این گونه تعیین شده باشد که اگر مستاجر ظرف مهلت تعیین شده در قرارداد ملک مزبور را تخلیه ننماید ملزم است مبلغ روزانه ی تعیین شده در قرارداد را بپردازد. این مبلغ تعیین شده در حقیقت همان وجه التزام است که به عنوان جریمه جهت عدم تخلیه ی ملک در موعد مقرر برای مستاجر در نظر گرفته شده است. 

شرایط مطالبه ی وجه التزام

مطالبه ی وجه التزام قراردادی نیازمند تحقق شرایطی است که با جمع آن شرایط امکان مطالبه ی وجه التزام وجود خواهد داشت:

  • وجود رابطه ی قراردادی میان طرفین: در قدم اول شما باید با استناد به قرارداد و معامله ثابت کنید که رابطه ی قراردادی میان شما و متعهد برقرار بوده است تا امکان دریافت وجه التزام به عنوان یک خسارت قراردادی را داشته باشید.
  • فرا رسیدن زمان انجام تعهد: مطابق با ماده ی ۲۲۶ قانون مدنی؛  در مورد عدم ایفای تعهدات از طرف یکی از متعاملین، طرف دیگر نمی‌تواند ادعای خسارت نماید مگر این که برای ایفای تعهد مدت معینی مقرر شده و مدت مزبور منقضی شده باشد. بنابراین باید زمان انجام تعهد رسیده باشد برای مثال زمان تخلیه ی ملک توسط مستاجر فرا رسیده باشد.
  • نقض تعهد قراردادی توسط طرف مقابل: قدم بعدی برای تحقق شرایط مطالبه ی وجه التزام قراردادی آن است که اثبات نمایید که طرف مقابل از انجام تعهدی که بر گردن او بوده است امتناع کرده است برای مثال با این که موعد تخلیه ی ملک توسط مستاجر رسیده است او از تخلیه ی ملک خودداری می کند.

تفاوت وجه التزام و خسارت تاخیر تادیه

وجه التزام و خسارت تاخیر تادیه از یکدیگر متفاوت اند.

  •  در حقیقت در خسارت تاخیر تادیه شما به دلیل تاخیر طرف مقابل در انجام تعهدات قراردادی می خواهید از او مطالبه ی خسارت کنید و در قرارداد هم مبلغی برای دریافت جریمه به دلیل تاخیر طرف مقابل در انجام تعهد تعیین نشده است پس کار شما سخت تر می شود و ابتدا باید ورود خسارت و میزان آن را نزد دادگاه اثبات کنید و این کار مستلزم آن است که حق الزحمه ی کارشناس را نیز برای اثبات ضرر و خسارت بپردازید و در آخر اگر در این دعوا پیروز شدید حق الزحمه کارشناس را از طرف مقابل دریافت کنید اما در وجه التزام شما پیش از ورود خسارت مبلغ مقطوعی را در صورت نقض عهد طرف مقابل تعیین کرده اید و دیگر نیازی نیست در دادگاه میزان ضرر وارده را اثبات کنید.
  • همچنین به محض عدم انجام موضوع تعهد قراردادی در وجه التزام طرف مقابل ملزم است میزان وجه التزام را بپردازد حتی اگر خسارتی وارد نشده باشد اما پرداخت خسارت تاخیر تادیه نیازمند ورود ضرر و خسارت است.

مطالعه کنید >>> مراحل ثبت برند

آیا وجه التزام جایگزین اصل تعهد است؟

تعیین وجه التزام در قرارداد به معنای آن نیست که متعهد این اختیار را داشته باشد تا با پرداخت وجه التزام از انجام اصل تعهد شانه خالی کند بنابراین هم می توان از متعهد وجه التزام را طلب کرد و هم او را از طریق دادگاه به انجام تعهد ملزم کرد برای مثال اگر در قرارداد مقرر شده باشد فروشنده در تاریخ معینی برای تنظیم سند در دفترخانه حاضر شود اما او در آن تاریخ مقرر حاضر نشود هم می توان وجه التزام مقرر در قرارداد را از او مطالبه کرد و هم او را با تقدیم دادخواست به دادگاه ملزم به تنظیم سند رسمی کرد. اما در هر صورت می توان در قرارداد این گونه شرط کرد که اخذ وجه التزام مانع از اجرای تعهد اصلی توسط متعهد نیست.

نحوه ی مطالبه ی وجه التزام

برای مطابه ی وجه التزام مقرر در قرارداد در درجه ی اول بایستی شما به تعهد خود کاملا عمل کرده باشید اما طرف مقابل از انجام تعهد قراردادی خود امتناع کرده باشد. در این صورت برای مطالبه ی وجه التزام  طبق قانون شما می توانید به  هر یک از دادگاه های محل اقامت خوانده یا محل اجرای قرارداد یا محل انعقاد قرارداد مراجعه کنید و دادخواست مطالبه ی وجه التزام را تقدیم نمایید. در این حالت دادگاه پس از بررسی های لازم و صدور رای مکلف است متعهد را به پرداخت همان مبلغ وجه التزام مقرر در قرارداد محکوم نماید و نمی تواند آن مبلغ را بیشتر یا کم تر کند. پس از آن  مطالبه ی وجه التزام از طریق اجرای احکام و با شناسایی و توقیف اموال متعهد پیگیری خواهد شد.

قوه قاهره و معافیت از پرداخت وجه التزام

همانگونه که گفته شد به صرف نقص تعهد شخص متعهد، او ملزم است وجه التزام مقرر شده در قرارداد را بپردازد اما قانون یک امکان معافیتی برای متعهد در نظر گرفته است و آن هم حالتی است که به سبب یک عامل خارجی و غیر قابل پیش بینی و غیر قابل دفع که قوه ی قاهره یا فورس ماژور شناخته می شود انجام تعهد مقرر در قرارداد ناممکن شده باشد در این حالت از آن جا که نقض عهدی به معنای واقعی کلمه رخ نداده است خسارتی نیز قابل مطالبه نیست و در نتیجه متعهد از پرداخت وجه التزام قراردادی معاف می شود.

مطالعه کنید >>> در مورد چک صیاد بیشتر بدانید

نتیجه گیری

انعقاد معاملات و قرارداد های مختلف ملکی یکی از اقتضائات جامعه ی امروز بشری است. در این میان عدم انجام تعهدات قراردادی نیز امری رایج در انعقاد و اجرای قرارداد هاست و معمولا منجر به ورود خسارات و ضرر و زیان مالی به طرف دیگر قرارداد می شود. تعیین وجه التزام به عنوان مبلغی مقطوع در صورت نقض تعهد توسط شخص متعهد می تواند تضمین مهمی در جلوگیری از ورود خسارات قراردادی و جبران آن باشد. لذا شما می توانید با مشورت با یک وکیل یا مشاور حقوقی در حوزه ی قرارداد ها و با تعیین وجه التزام در قرارداد و نحوه ی مطالبه ی آن از ورود خسارات قراردادی جلوگیری کنید.

شما می توانید برای آشنایی بیشتر با وکلای مرکز به مشاوره حقوقی رایگان و رزرو نوبت مراجعه نمایید .

مشاوره حقوقی رایگانوکیل حقوقی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *