معنای حجر چیست ؟ محجور کیست؟

حجر و محجور

ریشه ی محجور از حجر می آید و و معنی منع کردن و بازداشتن را دارد . البته در اصلاح حقوقی به معنای این است که کسی از قسمتی از تصرفات منع شود ونتواند به ان ها دسترسی داشته باشد و همچنین اعمال حقوقی مرتبط به خودش را نیز قادر به انجام نباشد . به طور کلی خحر به این معنی است که فردی از انجام امور خود به صورت مستقل بازمانده باشد و نیازمند دخالت دیگری باشد  .

براساس قانون مدنی افرادی که به عنوان محجور شناخخته میشوند و از تصرف در اموال و حقوق خودشان ممنوع هستند این افراد میباشند :

      1- صغار

      2- افراد غیر رشید

       ۳- مجانین

حجر

صغیر ممیزکیست  و معاملات آن ها به چه صورت میباشد ؟

صغیر ممیز کسی است که هنوز به سن قانونی رشد نرسیده است، اما بنا به تشخیص دادگاه رشید است. چنین فردی که دادگاه او را رشید مینامد شخصا مسئولیت کارهای خودش را به عهده دارد و ولی او و یا افرادی که از او مراقبت میکنند و همچنین کسی که سرپرستی او را به عهده دارد نیز دیگر مسئولتی بر عهده اش نیست.  

مطابق قانون مدنی ایران، سفیه یا غیر رشید کسی است که تصرف او در اموال و حقوق مالی اش عقلایی نباشد.

معیار رشد : مطابق قانون مدنی پس از رسیدن به سن بلوغ، نمی توان به لحاظ عدم رشد یا عنوان جنون، حکم به حجر تازه بالغ داد مگر اینکه با بررسی های لازم جنون یا عدم رشد وی ثابت شود.

 او اگر کسی به سن بلوغ نرسیده باشد ما نمی توانیم او را  رشید بشماریم و او را از حجر خارج کنیم . دخالت کردن فرد صغیردر امور مالی خودش بعد ازاینکه به سن بلوغ رسید نیازمند اثبات رشد است ولی در مابقی موارد نیاز به چنین کاری نیست و صغیر خودش شخصا می تواند اقدام کند.با این تفاسیر اموال صغیری را که بالغ شده ، موقعی می توانیم به او تحویل دهیم  که رشد او ثابت شده باشد.

حکم معاملات صغیر و مجنون:

بر اساس قانون مدنی اگر کسی یک مالی را به دست یک فرد صغیر غیر ممیز و یا مجنون بسپارد و در واقع به تصرف او در بیاورد، مسئولیت نقص و ضرر و زیان ناشی از اتفاقات بر عهده ی  صغیر یا مجنون نیست. بنابراین جبران زیان وارده به وسیله ای که به تصرف  مجنون یا صغیر  درامده، در درجه اول بر عهده ی سرپرست مجنون یا صغیر می باشد.البته به شرطی که نقص و قصور در نگهداری یا مواظبت بوده باشد اما اگرسرپرست او استطاعت نداشت ، مسئولیت بر عهده ی خود محجور است. همچنین جبران ضرر و زیان ناشی از جرم در دادگاه، به عهده شخص متهم صغیر است ومبلغی که صغیر و یا مجنون به پرداخت ان کلکف میشوند از اموال خود فرد صغیر و یا مجنون برداشته خواهد شد .

نصب و عزل قیم برای محجورین :

وظیفه ی شناسایی و نصب قیم برای محجورین به عهده دادگاه و با معرفی دادستان است. بنابراین دادستان می بایست به دادگاه صالح (دادگاه خانواده) رجوع کرده و اشخاصی را که برای قیمومیت مناسب می داند به آن دادگاه معرفی کند. براساس قانون امور حسبی شخص محجور تا زمانی  که شوهر ندارد، پدر یا مادر اوالبته در صورتی که صلاحیت برای قیمومیت داشته باشند ، بر دیگران برای سرپرستی مقدم می باشند. همچنین در صورت محجور شدن زن، شوهر با داشتن صلاحیت برای قیمومیت بر دیگران مقدم است.

نصب و عزل قیم برای محجورین

شرایط صدور حکم رفع حجر:

شخصی که خواهان رفع حجراست، می تواند با مراجعه کردن به دادگاه صادر کننده ی حکم حجر، به ان ها اطلاع دهد که حالت حجر در او از بین رفته است و در کمال صحت و سلامت عقل بوده و رشید می باشد. در این صورت دادگاه پس از انجام مراحل مخصوص و همینطور بررسی های لازم،برگزاری کمیسیون پزشکی و کسب نظر پزشکی قانونی و در اخر بعد از احراز سلامت فرد مدعی رشید، حکم رفع صادر می نماید. از آن به بعد موارد مربوط به قیمومیت حذف شده و خود فرد میتواند به تنهایی اموال خود را مدیریت کرده و اعمالی حقوقی خود را نیز انجام دهد .

انواع حجر:

با توجه به نوع ممنوعیت شخص درتصرفات خویش و میزان آن می‌توان تقسیمات زیر را برای آن ارائه نمود.

۱)حجر عام و حجر خاص

منظور از عام آن است که شخص به طور کلی از اجرای حق و انجام دادن اعمال حقوقی ممنوع باشد مثل حجر مجنون که حجر عام است چرا که دیوانه در کلیه امور خود ممنوع از تصرف است و به علت فقدان اراده، هیچ گونه عمل حقوقی، چه عقد باشد چه ایقاع، نمی‌تواند انجام دهد. جنون در حقوق ایران به هر درجه که باشد باعث می‌شود که شخص نتواند اهلیت استیفا داشته باشد. طبق ماده ۱۲۱۱ قانون مدنی جنون به هر درجه که باشد موجب حجر است.

منظور از خاص، آن است که شخص از پاره‌ای از تصرفات خود ممنوع باشد نه همه آن‌ها، مثل حجر سفیه که حجر خاص است چرا که ممنوعیت تصرف او، محدود به امور مالی است.

«معاملات و تصرفات غیر رشید در اموال خود نافذ نیست مگر با اجازۀ ولی یا قیم او اعم از اینکه این اجازه قبلاً داده شده باشد. یا بعد از انجام عمل» (مفاد ماده ۱۲۱۴ قانون مدنی)

بنابراین شخص سفیه می‌تواند در امور غیر مالی خود مثل طلاق، تصمیم بگیرد. همچنین حجر اشخاص تاجر ورشکسته نیز، حجر خاص است چرا که محدود به تصرفات مالی است که به زبان طلبکاران باشد.

۲)حجر حمایتی و سوء ظنی:

در حمایتی، منظور قانونگذار، حمایت از محجور است که او را در مقابل دیگران تحت حمایت خود قرار دهد، تا اینکه دیگران از حجر و وضعیت او سوء استفاده نکنند.

مثلاً در حجر صغیر، مجنون و غیر رشید، قانونگذار بدلیل اختلال یا نقص قوای دماغی و به جهت اینکه آن‌ها قادر به ادارۀ امور خود به طور کامل نیستند، بعضی از محدودیتی‌ها را نسبت به آنان و کسانی که با آنان تعامل دارند، اعمال نموده است.

«هرگاه کسی مالی را به تصرف صغیر غیر ممیز و یا مجنون بدهد، صغیر یا مجنون مسئول ناقص یا تلف شدن آن مال نخواهد بود.»

ولی در حجر سوء ظنی، منظور قانونگذار، حمایت از دیگران است در مقابل محجور، مثل حجر تاجر ورشکسته که محدودیت قانونگذار برای تاجر ورشکسته، بدلیل حمایت از طلبکاران می‌باشد.

۳)حجر قانونی و حجر قضایی:

منظور از قانونی این است که قانون مستقیماً آن شخص را محجور می‌داند مثل:

«اشخاص ذیل محجور و از تصرف در اموال و حقوق مالی خود ممنوع هستند:

۱- صغار ۲- اشخاص غیر رشید ۳- مجانین.»

منظور از حجر قضائی این است که حکم توسط دادگاه صادر شده باشد؛ مثل حجر تاجر ورشکسته که پس از احراز شرایط ورشکستگی توسط دادگاه صادر می‌شود.

حجر قانونی و حجر قضایی

۴) حجر مبتنی برنداشتن اراده و نقص اراده:

گاهی حجر به علت نبود قوه درک، شعور و اراده است که اصلاً شخص محجور، فاقد قوای دماغی سالم است مثل مجنون و گاهی حجر به علت نقص در قوای دماغی یا عدم کفایت اراده است؛ مثل حجر صغیر ممیز یا سفیه.

۵) حجر در امور مالی و غیرمالی:

گاهی حجر و ممنوعیت تصرف شخص، فقط در امور مالی است مثل حجر سفیه که در امور غیر مالی نمی‌باشد و فقط در امور مالی است که عقل معاش ندارد و گاهی حجر هم شامل امور مالی و هم غیر مالی است مثل حجر صغیر و مجنون که عام است.

۶) حجری که محدود به زمان است وحجری که محدود به زمان نیست

تقسیم بندی حجری که محدود به زمان: گاهی حجر محدود به زمان خاصی است مثل حجر صغیر که پس از رسیدن به سن بلوغ و رشد، این حجر برطرف می‌شود. ولی گاهی غایت معنی ندارد مثل حجر مجنون که معلوم نیست که برطرف می‌شود یا نه و تا کی ادامه دارد.

درصورتیکه تمایل به مشاوره با وکیل خانواده وبهترین وکیل تهران دارید میتوانید بصورت آنلاین از وکیل مورد نظر نوبت گرفته و یا بصورت تلفنی مشاوره (رایگان ) دریافت نمایید.

وکیل حقوقیوکیل خانواده

حجرحضانتحضانت فرزندطلاق ، طلاق توافقی ، بهترین وکیل تهران ، وکیل پایه یک ، وکیل پایه یک دادگستریطلاق بائنطلاق توافقیطلاق و انواع آنوکیل خانوادهولایتولی قهری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *