سفته چیست؟ قواعد ناظر بر سفته شامل چه مواردی می شود ؟


امروزه اسناد تجاری در داد و ستد های تجاری اهمیت وافری دارند. شما نیز معمولا نام این اسناد را شنیده اید و در مواردی نیز از آن برای انجام امور خود استفاده کرده اید. منظور از اسناد تجاری اسنادی هستند که در مبادلات تجاری به کار می روند مانند برات، سفته، چک، اوراق سهام و اوراق قرضه و ضمانت نامه بانکی و… در مفهوم دیگری اسناد تجاری،جانشین پول و ابزار پرداخت هستند در این مفهوم اسناد تجاری به سه سند، برات، چک و سفته محدود می شوند این اسناد اصولا نقش مهمی در افزایش سرعت مبادلات تجاری ایفا می کنند .در این مقاله به این سوال پاسخ می دهیم که سفته چیست و همچنین قواعد ناظر به آن و تفاوت سفته با چک و به همین ترتیب تفاوت سفته با برات و مزایای سفته را بررسی می کنیم.

سفته چیست؟

سفته که نام دیگر آن فته طلب است یک سند تجاری مهم می باشد که به موجب آن شخص امضا کننده ،تعهد می کند تا مبلغی را در زمان معین و یا هر وقت که حامل یا شخصی که سفته را در اختیار دارد آن مبلغ را طلب کند به او بپردازد .امروزه اگرچه با ظهور چک، سفته جایگاه اولیه ی خود را از دست داده است اما همچنان به عنوان یک سند تجاری از مزایای خاص قانونی برخوردار است و به خصوص امروزه از آن به عنوان سندی برای تضمین و حسن انجام کار در قرارداد های استخدامی به کار برده  می شود. سفته نیز همانند چک دارای طرفینی می باشد که در ادامه بررسی می کنیم .

طرفین سفته چه کسانی هستند؟

 به طور کلی برای صدور و تادیه وجه سفته با اشخاص زیر سر و کار داریم:

۱-صادر کننده سفته: صادر کننده ی سفته شخصی است که آن را صادر کرده و به دیگری  تقدیم می کند تا این شخص وجه آن را در زمان لازم وصول کند.

۲-دارنده ی سفته: دارنده ی سفته شخصی است که در حال حاضر سفته در اختیار او می باشد و می  تواند با رجوع به صادر کننده ی سفته وجه آن را دریافت کند .

۳-ظهر نویس: ظهر نویس شخصی است که سابقا دارنده ی سفته بوده است و او سفته را به شخص  دیگری منتقل کرده است و در حال حاضر دارنده ی سفته نمی باشد.

سر رسید تادیه وجه سفته

 مطابق با ماده ی ۳۰۷ قانون تجارت سررسید تادیه وجه سفته به صورت زیر است:

تاریخ معین: در این حالت در تاریخی که روی سفته مشخص شده است فقط امکان مطالبه ی وجه سفته وجود دارد برای مثال تاریخ تادیه وجه سفته ۱۷/۳/۱۴۰۰ مشخص شده است بنابراین تنها در این تاریخ  می توان وجه سفته را از صادر کننده مطالبه کرد .

عندالمطالبه: در این صورت مقرر می شود که هر زمان که دارنده ی سفته بخواهد می تواند به صادر  کننده مراجعه کند و وجه سفته را از او مطالبه کند .

مزایای استفاده از سفته چیست ؟

 استفاده از سفته به عنوان یک سند تجاری دارای مزایایی به شرح زیر است:

کاهش جا به جایی اسکناس و حجم پول نقد در گردش

۱-وسیله ای مناسب برای پرداخت و کسب اعتبار

۲-قابلیت انتقال و ظهر نویسی به دیگران

۳-مسئولیت تضامنی امضا کنندگان برات به این معنا که هر یک از امضا کنندگان برات برای پرداخت تمام مبلغ مندرج در برات در مقابل دارنده مسئولیت دارند و چنانچه در سر رسید سند نتواند وجه آن را از بدهکاران وصول نماید به هر یک از صادر کننده، ظهر نویس، ضامن و براتگیر می تواند مراجعه  کند .

۴-درصورت عدم پرداخت وجه برات دارنده می تواند علاوه بر اقامه ی دعوا برای مطالبه ی مبلغ  اصلی، درخواست صدور حکم به پرداخت خسارت تاخیر تادیه نیز بنماید .

۵-امکان درخواست تامین خواسته و توقیف اموال بدهکار بدون سپردن هر گونه مبلغی بابت خسارت  احتمالی به صندوق دادگستری .

۶-استفاده ی بانک ها از سفته برای تضمین پرداخت وام از وام گیرنده

چگونه یک سفته را به طور صحیح تنظیم کنیم؟

سفته در درجه ی اول نیازمند امضا یا مهر صادر کننده ی آن است و پس از آن نیازمند تاریخ صدور می باشد علاوه بر این، یک سفته برای آن که به طور صحیح تنظیم شود نیازمند آن است که اطلاعات زیر  در ان ثبت شود:

۱-مبلغی که باید پرداخت شود.

۲-نام و نام خانوادگی گیرنده وجه و دارنده سفته

۳-تاریخ پرداخت وجه

۴-نام و نام خانوادگی صادر کننده ی سفته

۵موعد پرداخت وجه سفته

۶محل پرداخت سفته

سفته چیست ؟ مزایای سفته شامل چه مواردی می شود؟

سفته در وجه حامل چیست؟

همانگونه که گفته شد یکی از شرایط لازم برای تنظیم یک سفته به طور صحیح، آن است که نام و نام خانوادگی گیرنده ی وجه سفته در آن آورده شود اما این امر در حالتی است که سفته برای شخص معینی صادر شود اما مطابق با قانون سفته می تواند به نام شخص معینی نباشد در این صورت به جای نام او عبارت «در وجه حامل» قید می شود. بنابراین در صورتی که نام خانوادگی یک شخص معین نوشته شود این شخص طلبکار می شود و در غیر این صورت هر کسی که سفته را در اختیار داشته باشد  طلبکار محسوب می شود و می تواند در سر رسید سفته مبلغ آن را طلب کند .

ظهر نویسی یا پشت نویسی سفته چگونه است؟

اگر بخواهیم به طور خلاصه بگوییم ظهرنویسی سفته چیست ؟ می توانیم بگوییم که ظهرنویسی در لغت به معنای نوشتن پشت سند است این عمل در سفته ممکن است به طور کلی برای سه منظور صورت گیرد گاهی هدف از ظهرنویسی سفته انتقال آن به شخص دیگری می باشد و گاهی هدف ،دادن وکالت به شخص دیگری جهت وصول وجه سفته است و گاهی هدف از ظهر نویسی سفته به قصد  تضمین است .

ظهر نویسی سفته برای انتقال: اگر منظور از ظهر نویسی انتقال حقوق دارنده ی فعلی سند به دیگری باشد، ظهرنویسی برای انتقال محسوب می شود .در واقع در این حالت مالکیت سفته به شخص دیگری منتقل می شود. توجه داشته باشید که هر گاه سفته ای ظهر نویسی می شود در درجه ی اول به معنای پشت نویسی سفته برای انتقال است وااگراز پشت نویسی سفته هدف دیگری منظور است باید حتما قید  شود.

ظهر نویسی سفته برای وکالت در وصول: در ظهر نویسی به عنوان وکالت، ظهر نویس قصد انتقال حقوق سفته را ندارد بلکه شخص دیگری را برای وصول وجه سفته وکیل خود می کند. اگر ظهر نویسی  به عنوان وکالت در وصول باشد باید به آن تصریح شود .

ظهر نویسی سفته به عنوان وثیقه یا تضمین: منظور از ظهر نویسی سفته برای وثیقه این است که در پشت سفته در کنار امضای ظهرنویس عباراتی مانند به عنوان رهن یا برای گرو قید شود با این هدف که اگر ظهر نویس بدهی خود را نپردازد دارنده ی سفنه این حق را داشته باشد که بدهی او را از محل سفته  وصول کند .

چگونه برای وصول وجه سفته اقدام کنیم؟

در صورتی که دارنده ی سفته وجه سفته را در تاریخ سر رسید از صادر کننده مطالبه کند و صادر کننده وجه سفته را پرداخت نکند در این حالت مطابق با قانون امتناع از تادیه وجه سفته باید در ظرف ده روز از تاریخ سر رسید به وسیله ی نوشته ای که اعتراض عدم تادیه نامیده می شود باید معلوم شود .دارنده ی برات باید ظرف ده روز از تاریخ اعتراض عدم تادیه، عدم تادیه را به وسیله ی اظهارنامه ی رسمی به کسی که برات را به او واگذار کرده است اطلاع دهد.دادگاه صالح برای اقامه ی دعوا هر یک از دو  دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده، محل ایجاد تعهد یا محل اجرای تعهد می باشد .

اقامه ی این اعتراض در اصطلاح حقوقی واخواست نامیده می شود. واخواست سفته دارای مزایای خاصی است که تنها اسناد تجاری مانند سفته و چک از آن برخوردارند. واخواست در برگه های چاپی که از طرف وزارت دادگستری تهیه شده است نوشته می شود. علاوه بر این بانک ها نیز واخواست نامه چاپی مخصوص دارند در واخواست رونوشت کامل سفته نوشته می شود و دستور پرداخت وجه سفته که  به وسیله ی دادگاه صورت می گیرد آورده می شود . برای این کار می توانید با یک وکیل حقوقی خوب مشورت کنید تا راهنمایی های لازم را به شما بدهد

برای اقامه ی دعوای تادیه وجه سفته تا چه زمانی مهلت داریم؟

مبدا مهلت برای تقدیم دادخواست، تاریخ اعتراض عدم تادیه می باشد. بر این اساس اگر محل تادیه ایران باشد اقامه ی دعوا باید ظرف یک سال از تاریخ اعتراض عدم تادیه  صورت گیرد و اگر محل تادیه خارج باشد اقامه ی دعوا باید ظرف دو سال از تاریخ اعتراض عدم تادیه صورت گیرد. برای استفاده از مسئولیت تضامنی پشت نویس ها دارنده ی سفته باید ظرف یک سال از تاریخ واخواست، دادخواست خود را به دادگاه تقدیم کند .بنابراین اگر دارنده ی سفته به این وظیفه ی قانونی عمل نکند دعوای او علیه  ظهرنویسان پذیرفته نمی شود .

تفاوت چک و سفته چیست ؟

۱-یکی از مزایای چک نسبت به سفته که باعث تفاوت چک و سفته می شود، قابلیت تعقیب کیفری آن است در حالی که سفته تنها به لحاظ حقوقی قابلیت طرح دعوا دارد اما صدور چک بلامحل چندان در نظر قانون گذار اهمیت داشته است که  آن را جرم تلقی کرده است .

۲- تفاوت دیگر چک و سفته آن است که برای مطالبه ی وجه سفته تنها می توان از طریق دادگاه اقدام کرد در حالی که برای وصول وجه چک می توان بدون مراجعه به دادگاه  از طریق اداره ی ثبت نسبت به وصول آن اقدام کرد زیرا  چک به عنوان تنها سند عادی لازم الاجرا شناخته می شود .

۳-از مزایای سفته  نسبت به چک دسترسی آسان به آن است به طوری که حتی در دکه های روزنامه فروشی می توان سفته را تهیه کرد البته دریافت سفته از بانک خطر جعلی بودن آن را کاهش می دهد اما  دریافت دسته چک نیازمند بررسی عدم سوء سابقه ی چک برگشتی و … است .

۴-از مزایای دیگر چک نسبت به سفته آن است که صدور گواهی عدم پرداخت در چک تقریبا بدون  هزینه است در حالی که در سفته درصدی از وجه سفته به عنوان هزینه واخواست باید پرداخت شود .

۵خسارت تاخیر تادیه در چک به دلیل مصوبه ی خاص مجمع تشخیص مصلحت نظام از تاریخ سررسید چک محاسبه می شود ولی در سفته از تاریخ تقاضا محاسبه می شود .

۶امضای چک قابل انکار نیست ولی امضای سفته قابل انکار است صادر کننده ی چک تنها برای اثبات عدم انتساب امضای چک به خود باید شکایت کیفری سرقت یا جعل و مفقودی و … طرح کند ولی  صادرکننده ی سفته می تواند امضای ذیل سفته را انکار کند .

۷-یکی از مزایای سفته نسبت به چک این است که دادگاه نمی تواند دادخواست اعسار صادر کننده ی سفته را قبول کند زیرا مطابق با ماده ی ۲۶۹ قانون تجارت محاکم نمی توانند بدون رضایت صاحب برات برای تادیه وجه برات مهلتی بدهند و از آنجا که مقررات برات در مورد سفته نیزاجرا می شود می  توان این مزیت را برای سفته نسبت به چک قائل شد .

تفاوت چک و سفته / تفاوت برات و سفته

تفاوت برات و سفته چیست ؟

برای توضیح دادن تفاوت برات و سفته می توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

  1. از جمله تفاوت های برات و سفته این است که سفته بر خلاف برات و چک متضمن تعهد پرداخت است نه دستور پرداخت. بنابراین برخلاف برات که در آن سه شخص صادر کننده ی برات و دارنده ی برات و برات گیر وجود دارند در سفته فقط دو  نفر متعهد و متعهد له شرکت دارند .
  2. موضوع تعهد در سفته باید پرداخت وجه نقد باشد ، در نتیجه اگر سند متضمن تعهد پرداخت مالی  غیر از وجه نقد باشد مشمول عنوان سفته قرار نمی گیرد و سند تجاری نیست.
  3. تفاوت دیگر برات و سفته این است که ممکن است مانند چک در وجه یا به حواله کرد شخصی معین یا در وجه حاصل صادر شود در حالی که در برات باید نام شخصی که برات در وجه یا حواله کرد او پرداخت می شود قید شود.

نتیجه گیری

در این مقاله به این سوال پاسخ دادیم که سفته چیست و سپس به بررسی قوانین ناظر بر آن پرداختیم. به عبارتی سفته یکی از مهم ترین اسناد تجاری می باشد علاوه بر این در معاملات و مبادلات از وسایل مهم پرداخت و کسب اعتبار به شمار می رود. گاهی حتی از سفته برای تضمین حسن انجام کار در قرارداد های استخدامی استفاده می شود. سفته در مفهوم حقوقی آن سندی تجاری است که به موجب آن شخصی به عنوان امضا کننده ی سفته تعهد می کند تا مبلغ مندرج در سفته را در موعد مقرر به گیرنده ی سفته پرداخت کند بنابراین سفته یک سند تعهد پرداخت محسوب می شود . برات و چک و سفته علی رغم شباهت هایی که با یکدیگر دارند تفاوت های مهمی نیز دارند که در این مقاله تفاوت چک و سفته و همچنین تفاوت برات با سفته را بررسی کردیم. شاید بتوانیم به عنوان یکی از معایب سفته نسبت به چک دارد نبودن امتیازات خاص کیفری آن باشد اما در هر حال استفاده از سفته در دنیای امروز مزایای خاص  تجاری دارد که افراد را برای استفاده از آن در معاملات خود ترغیب می کند .

مقالاتوکیل حقوقیوکیل کیفری

۲ دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *