جرایم قابل گذشت و غیر قابل گذشت

وکیل حرفه ای غرب تهران

هنگامی که جرمی به وقوع می پیوندد حسب مورد در دادسرا و مراجع قضایی کیفری مورد رسیدگی قرار می گیرد و نهایتا حکمی توسط دادگاه برای شخص مجرم صادر می شود. اما این مجازات ممکن است به علت های خاصی که در قانون معین شده است، ساقط گردد و دیگر مجرم مجازات آن جرم خاص را تحمل نکند که یکی از این اسباب گذشت شاکی و متضرر از جرم است. برای این که بیشتر با نهاد قانونی گذشت شاکی آشنا شویم  لازم است تا جنبه های عمومی و خصوصی جرم را بررسی کنیم. در واقع یکی از تقسیم بندی های رایج جرایم، تقسیم جرم بر اساس جنبه ی عمومی و خصوصی آن است. منظور از جنبه ی عمومی جرم آن است که جرمی ممکن است وجدان عمومی جامعه را جریحه دار کند برای مثال شخصی که مبلغ زیادی از سرمایه ی ملی جامعه را با اختلاس از کشور خارج می کند احساسات عموم مردم جامعه را جریحه دار می کند و در واقع آن مجرم فقط با جرم ارتکابی یک فرد خاص را متضرر نکرده است بلکه عموم مردم جامعه متضرر شده اند. اما منظور از جنبه ی خصوصی جرم آن است که برای مثال در جرمی مانند ترک انفاق فقط یک شخص خاص متضرر شده است نه عموم مردم جامعه. بنابراین جرایمی که دارای جنبه ی خصوصی هستند در لیست جرایم قابل گذشت قرارداده می شوند و جرایمی که دارای جنبه ی عمومی هستند از جمله جرایم غیرقابل گذشت به حساب می آیند. در این مقاله قصد داریم تا شما را با مفهوم و مصادیق جرایم قابل گذشت و غیرقابل گذشت در قوانین و مقررات آشنا کنیم.همچنین برای سهولت در تشخیص جرایم قابل گذشت ، لیست جرایم قابل گذشت را ارائه میدهیم

منظور از گذشت شاکی چیست؟

گذشت به معنای بخشایش است و هنگامی که شخص زیان دیده از جرم از مجرم گذشت کند به این معنا است که از اعمال مجازات بر او صرف نظر کرده است.همان گونه که گفته شد گذشت شاکی مخصوص جرایم قابل گذشت است و البته در جرایم غیرقابل گذشت نیز ممکن است از جهات تخفیف مجازات مجرم محسوب شود.

چکونه میتوان در مجازات شامل تخفیف شد؟

منظور از جرایم قابل گذشت چیست؟

منظور از جرایم قابل گذشت جرایمی هستند که شروع و ادامه تعقیب و رسیدگی و اجرای مجازات در آن ها بستگی به شکایت شاکی و عدم گذشت او دارد. بنابراین و مطابق با ماده ی ۱۲ قانون آیین دادرسی کیفری، تعقیب متهم در جرایم قابل گذشت فقط با شکایت شاکی شروع و در صورت گذشت او موقوف می شود. بنابراین مطابق با قانون در جرایم تعزیری قابل گذشت، گذشت شاکی یا مدعی خصوصی موجب موقوفی تعقیب یا عدم اجرای مجازات می شود. البته تعیین مصداق  های جرایم قابل گذشت با قانون است.

منظور از جرایم غیر قابل گذشت چیست؟

منظور از جرایم غیرقابل گذشت جرایمی هستند که شکایت شاکی و گذشت او در شروع به تعقیب و رسیدگی و ادامه آن ها و اجرای مجازات تاثیری ندارد. برای مثال جرمی مانند کلاهبرداری، سرقت و… که احساسات عمومی جامعه را جریحه دار می کنند از جمله جرایم غیرقابل گذشت محسوب می شوند که با گذشت و بخشش شاکی خصوصی جرم ممکن است دادگاه تخفیفی برای مجرم در نظر بگیرد اما از آنجا که شاکی خصوصی این جرم تنها متضرر نشده است بلکه کل جامعه از عمل مجرمانه ی او متضرر شده اند بنابراین از جمله جرایم غیرقابل گذشت می باشند.

تشخیص جرایم قابل گذشت از جرایم غیرقابل گذشت

در قانون اصل بر این است که هیچ جرمی قابل گذشت نیست مگر اینکه قابل گذشت بودن آن در قانون تصریح شده باشد. همانطور که در تبصره ماده ی ۱۲ قانون آیین دادرسی کیفری آمده است: تعیین جرایم قابل گذشت به موجب قانون است. همچنین بر اساس ماده ی ۱۰۳ قانون مجازات اسلامی چنانچه قابل گذشت بودن جرمی در قانون تصریح نشده باشد غیرقابل گذشت محسوب می شود. بنابراین برای تشخیص جرایم قابل گذشت از جرایم غیرقابل گذشت باید به خود قانون مراجعه کنیم.

لیست جرایم قابل گذشت مطابق با قانون

در این بخش به منظور تشخیص بهتر جرایم قابل گذشت ، لیست جرایم قابل گذشت ارائه شده است :

  • جرایم تعزیری مندرج در قسمت دیات مانند ماده ی ۵۷۶ قانون مجازات اسلامی
  • حد قذف در ماده ی ۲۵۵ قانون مجازات اسلامی و بند پ ماده ی ۲۶۱ قانون مجازات اسلامی
  • حد سرقت در بند های د-ذ-ر-ز-م ماده ی ۲۶۸ قانون مجازات اسلامی
  • تحصیل سند یا نوشته با سوء استفاده از ضعف نفس اشخاص در ماده ی ۵۹۶ تعزیرات.
  • الزام دیگری به دادن نوشته یا سند یا امضا و یا مهر و یا گرفتن سند و نوشته متعلق به او یا سپرده شده به او به جبر و قهر یا با اکراه و تهدید دیگری ماده ۶۶۸ تعزیرات
  • توهین به افراد عادی ماده ۶۰۸ تعزیرات
  • سقط جنین ناشی از ضرب و اذیت و آزار عمدی زن حامله ماده ۶۲۲ تعزیرات
  • امتناع از دادن طفل سپرده شده ماده ۶۳۲ تعزیرات
  • رها کردن طفل یا شخصی که قادر به محافظت از خود نیست در محل خالی از سکنه ماده ۶۳۳ تعزیرات
  • ترک انفاق زوجه و افراد واجب النفقه ماده ۶۴۲ تعزیرات و ماده ۵۳ قانون حمایت از خانواده ۱۳۹۲
  • افشای اسرار حرفه ای ماده ۶۴۸ تعزیرات
  • تهدید به ضررهای نفسی یا شرفی یا مالی و یا به افشای سری نسبت به خود یا بستگان او مواد ۶۶۸ و ۶۶۹ تعزیرات
  • تحریق اشیای منقول ماده ۶۷۶ تعزیرات
  • تخریب عمدی اشیای منقول و غیر منقول ماده ۶۷۷ تعزیرات
  • کشتن، مسموم کردن، تلف یا ناقص کردن عمدی و بدون ضرورت حیوان حلال گوشت دیگری یا حیواناتی که شکار آن ها توسط دولت ممنوع است ماده ی ۶۷۹ تعزیرات
  • سوزاندن یا اتلاف عمدی اسناد تجاری و غیر تجاری غیر دولتی ماده ۶۸۲ تعزیرات
  • چراندن محصول دیگری، تخریب باغ و محصول دیگری ماده ۶۸۴ تعزیرات
  • قطع یا از بین بردن اصله نخل خرما بدون مجوز قانونی ماده ۶۸۵ تعزیرات
  • تصرف عدوانی یا ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق ماده ۶۹۰ تعزیرات
  • افترا ماده ۶۹۷ تعزیرات
  • نشر اکاذیب ماده ۶۹۸ تعزیرات
  • افترای عملی ماده ۶۹۹ تعزیرات
  • هجو کسی با نظم یا نثر یا به صورت کتبی یا شفاهی یا انتشار هجویه ماده ی ۷۰۰ تعزیرات
  • تصرف ملک غیر به قهر و غلبه ماده ۶۹۲ تعزیرات
  • ورود به عنف یا تهدید در منزل یا مسکن غیر ماده ۶۹۴ تعزیرات
  • ماده ۱۱ و ۱۲ قانون چک مصوب ۷۲ در رابطه با چک بلا محل

قانون کاهش مجازات حبس تعزیری و جرایم قابل گذشت

اخیرا قانونی تحت عنوان قانون کاهش مجازات حبس تعزیری توسط مجلس شورای اسلامی دوره قبل به تصویب رسید که در حال حاضر لازم اجرا می باشد که طی آن برخی از مواد قانون مجازات اسلامی مصوب ۹۲ با اصلاحاتی روبه رو شد و تعداد زیادی از جرایم که در شمار جرایم غیر قابل گذشت بودند به جرایم قابل گذشت تبدیل شده اند که در ادامه مصادیق جرایم قابل گذشت جدید طبق این اصلاحیه را بررسی می کنیم.

شناخت مصادیق جرایم قابل گذشت برای تشخیص جرایم قابل گذشت

مصادیق جدید جرایم قابل گذشت طبق اصلاحیه قانون مجازات اسلامی در سال ۹۹

  • جعل در اسناد غیر رسمی و استفاده از اسناد مجعول غیر رسمی ماده ی ۵۳۶ تعزیرات.
  • توهین به مقامات دولتی مذکور در ماده ی ۶۰۹ با توجه به سمت آنها و در حال انجام وظیفه یا به سبب آن
  • سوءاستفاده از ضعف نفس شخصی افراد غیر رشید و اخذ سند یا نوشته از جانب آنها به گونه ای که که موجب التزام وی یا برائت ذمه گیرنده سند یا هر شخص دیگر می شود در ماده ی ۵۹۶ تعزیرات
  • ایجاد مزاحمت به وسیله تلفن یا دستگاههای مخابراتی دیگر برای اشخاص ماده ۶۴۱ تعزیرات
  • تدلیس در نکاح ماده ۶۴۷ تعزیرات
  • افشای اسرار حرفه ای ماده ی ۶۴۸ تعزیرات
  • سوءاستفاده از سفید مهر یا سفید امضایی که به شخصی سپرده شده است یا به هر طریق بدست آورده ماده ی ۶۷۳ تعزیرات
  •  خیانت در امانت ماده ی ۶۷۴ تعزیرات
  • هرگونه تجاوز و تصرف عدوانی یا ایجاد مزاحمت یا ممانعت ازحق در مواردی که املاک و اراضی متعلق به اشخاص خصوصی باشد. ماده ی ۶۹۰ تعزیرات
  • تصرف عدوانی یا ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق بصورت مجدد بعد از صدور حکم قطعی و محکومیت به خلع ید از مال غیر منقولی یا بعد از محکومیت به رفع مزاحمت یا رفع ممانعت از حق ماده ی ۶۹۳ تعزیرات
  • صدمه بدنی به علت بی احتیاطی یا بی مبالاتی یا عدم رعایت نظامات دولتی یا عدم مهارت راننده که باعث نقصان یا ضعف دایم یکی از منافع یا یکی از اعضای بدن شود و یا باعث از بین رفتن قسمتی از عضو مصدوم گردد، بدون آن که عضو از کار بیفتد یا باعث وضع حمل زن قبل از موعد طبیعی شود.ماده ی ۷۱۶ تعزیرات
  • صدمه بدنی در اثر تخلفات رانندگی به علت بی احتیاطی یا بی مبالاتی یا عدم رعایت نظامات دولتی یا عدم مهارت راننده ماده ی ۷۱۷ تعزیرات
  • تغییر یا تحریف فیلم یا صوت یا تصویر دیگری یا منتشر آن یا با علم به تغییر یا تحریف منتشر کردن به وسیله سامانه های رایانه ای یا مخابراتی ، به نحوی که عرفاً موجب هتک حیثیت او شود. ماده ی ۷۴۴ تعزیرات.
  • جرایم انتقال مال غیر و کلاهبرداری موضوع ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری، به شرطی که مبلغ آن از نصاب مقرر در ماده ۳۶ این قانون بیشتر نباشد یک میلیارد ریال و کمتر ونیز کلیه جرایم در حکم کلاهبرداری و جرائمی که مجازات کلاهبرداری درباره آنها مقرر شده یا طبق قانون کلاهبرداری محسوب میشود در صورت داشتن بزه دیده.
  • سرقت موضوع مواد م ۶۵۶ یعنی سرقت مقرون به یکی از شرایط
  • ماده ی ۶۵۷ یعنی ربودن مال دیگری از طریق کیف زنی،جیب بری و امثال آن
  • ماده ی ۶۶۱ یعنی سرقت تعزیری ساده
  •  ماده ی ۶۶۵ یعنی ربایشی که مشمول عنوان سرقت نباشد( به شرطی که ارزش مال مورد سرقت بیش از دویست میلیون ریال نباشد و سارق فاقد سابقه موثر کیفری باشد.)

ملاک تعیین جرایم قابل گذشت

نتیجه گیری

گذشت شاکی در جرایم قابل گذشت باعث می شود تا حسب مورد مجرم مجازات نشود. تفکیک جرایم قابل گذشت از جرایم غیرقابل گذشت اهمیت بسیاری دارد زیرا این جرایم، جرایمی هستند که تا زمانی که شاکی خصوصی حسب مورد به شکایت علیه مجرم دست نزند  یا پس از صدور حکم گذشت نماید دیگر شخص مجرم قابل تعقیب کیفری و مجازات نمی باشد در حالی که در جرایم غیرقابل گذشت اینگونه نیست و به دلیل دارا بودن جنبه ی عمومی آن قابل گذشت نیست البته در مواردی با گذشت شاکی ممکن است برای مجرم تخفیف در نظر گرفته شود. مصادیق و لیست جرایم قابل گذشت در قانون بیان شده است تا تشخیص ججرایم قابل گذشت راحتتر انجام شود. ما نیز در این مقاله سعی کردیم شما را با مفهوم و مصادیق جرایم قابل گذشت آشنا کنیم.

مقالاتوکیل کیفری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *