تغییر نام و نام خانوادگی در شناسنامه و نحوه ی درخواست آن


انتخاب نام یکی از حقوقی است که اشخاص از بدو تولد پیدا می کنند و به عنوان وجه ممیزه ی اشخاص می باشد. نام اشخاص در دفاتر ثبت احوال به ثبت می رسد و هنگام ثبت آثار حقوقی خاص خود را پیدا می کند علاوه بر این تعیین نام، به ویژه نام نیک در آموزه های اسلامی بسیار تاکید شده است. مطابق با قانون هر کس باید یک نام کوچک و یک نام خانوادگی داشته باشد و انتخاب نام کوچک با اعلام کننده ی ولادت است.گاهی شرایطی پیش می آید که افراد خواهان آن هستند که نام خود را تغییر دهند در واقع در قانون ثبت احوال نام در معنای عام از دو جزء ترکیب می شود: نام شخصی یا نام کوچک و نام خانوادگی. در این مقاله مباحث و قواعد حقوقی ناظر بر تغییر نام و نام خانوادگی اشخاص و شرایط ترتیب اثر داده شدن به درخواست های تغییر نام و نام خانوادگی وموارد استثنای آن مانند قانون مربوط به تغییر اسامی مذهبی یا حذف پیشوند یا پسوند نام خانوادگی مطابق با قانون را بررسی می کنیم

چگونه سن شناسنامه ای خود را تغییر دهیم؟

تغییر اسم در چه زمانی مجاز است؟

مطابق با قانون ثبت احوال به اشخاص تحت شرایطی اجازه داده شده است تا با مراجعه به مراجع خاص پیش بینی شده در قانون و طی مراحل قانونی به تغییر نام و نام خانوادگی خود اقدام کنند. بر این اساس و مطابق با دستور العمل نام و دستور العمل تغییر نام مصوب شورای عالی ثبت احوال در سال ١٣٩٠ موارد جواز تغییر نام یا حذف بخشی از نام به شرح زیر است:

● اگر نام در شمار نام های ممنوع مقرر در قانون ثبت احوال باشد که در ادامه ی مقاله نام های ممنوع را بررسی می کنیم

● اگر شخصی که با تایید مراجع صالح به دین مبین اسلام مشرف شود.

 ● اگر شخصی تابعیت دولت جمهوری اسلامی ایران را کسب کند.

 ● اگر در خانواده، نام بعضی افراد همنام باشد. البته در این حالت فقط یکی از آن ها می تواند تغییر نام بدهد و اگر یکی از آن ها تغییر نام دهد و نام او از یکسانی خارج شود نفر دیگر نمی تواند به دلیل همنامی سابق تغییر نام دهد.

 ● تغییر نام های کم اقبال با فراوانی کم به نام های مناسب با فراوانی بیشتر با توجه به فراوانی پنج سال قبل از تقاضا؛ مانند اسکندر، حارس و…

 ● الحاق یا اضافه نمودن یک واژه یا نام به اول و یا آخر نام یا حذف از آن؛ مانند تبدیل امین به محمد امین یا تبدیل سیمین عذار به سیمین.

● تغییر نامهایی که در صورت اصلی، بخشی از یک نام مرکب مذهبی بوده به صورت اصلی و مرکب آن یا یک نام مذهبی دیگر مانند: صغری به فاطمه صغری، فاطمه، زهرا

● تغییر کنیه های شخصیتهای مذهبی به یک نام مذهبی، مانند: ام البنین، ابوتراب

● تغییر نامهایی که در هنگام نوشتن یا تلفظ معنای نامناسبی به ذهن متبادر نمایند به نامهای مناسب، مانند: عشرت، کرم، خرم

● تغییر نامهایی که در هنگام نوشتن یا تلفظ دارای پیچیدگی و دشواری باشند به نامهای مناسب مانند سیبویه، ذوالیمینین

● تغییر نام هایی که با شئونات (اجتماعی علمی اداری مذهبی و …) صاحب آن برابر مستندات ارائه شده تناسب ندارند.

● تغییر نام در مواردی که نام و نام خانوادگی اشخاص در بین بستگان، ساکنان در یک محله و یا همکاران اداری آنان تکرار شده و برابر مستندات ابرازی برای متقاضی مشکلاتی را ایجاد کرده باشد.

 ● تغییر نامهایی که در عرف محلی و منطقهای یا سایر گویشهای ایرانی به تشخیص اداره کل ثبت احوال استان برای نامگذاری نامناسب باشند یا معمو ًلا برای جنس دیگری انتخاب شوند مانند عزیز، اکرم، اشرف

● تغییر نام به نام دینی و مذهبی که صاحب شناسنامه به آن شهرت دارد.

تغییر نام خانوادگی در چه زمانی مجاز است؟

مطابق با دستور العمل اجرایی تغییر نام خانوادگی موارد تغییر نام خانوادگی عبارت است از:

 ● اگر نام خانوادگی در شمار نام های خانوادگی ممنوع باشد که در ادامه بررسی می کنیم.

 ● هرگاه محکومیت جزایی موثر برای یکی از پدر، جد پدری، فرزند، برادر، خواهر یا عمو پیش بیاید و داشتن آن نام خانوادگی موجب ننگ باشد.

● هرگاه تغییر نام خانوادگی به منظور وحدت با نام خانوادگی پدر، جد پدری، فرزند، برادر،خواهر یا عمو باشد.

 ● تغییر نام خانوادگی به منظور وحدت با نام خانوادگی مردی که مادر بعد از فوت طفل با وی ازدواج می کند با رعایت سایر مقررات مربوطه بلااشکال است

حذف پیشوند یا پسوند نام خانوادگی

مطابق با دستور العمل اجرایی تغییر نام خانوادگی موارد حذف پیشوند یا پسوند نام خانوادگی عبارت است از:

● نام خانوادگی ترکیبی از یک واژه و نام محل یا منسوب به محل باشد که در این صورت نام محل قابل حذف است مانند نام خانوادگی احمدی تبریزی که کلمه تبریزی قابل حذف است.

● اگر نام خانوادگی ترکیبی از یک واژه و نام محل یا منسوب به محل به همراه یک کلمه یا پسوند بعد از نام محل باشد که هنگام حذف نام محل، کلمه مزبور نیز حذف می شود مانند شریفی تبریزی زاده که عبارت تبریزی زاده قابل حذف است.

 ● نام خانوادگی ترکیبی از یک واژه و نام ایل یا طایفه باشد مانند حسینی بختیاری و امثال آن.

● نام خانوادگی ترکیبی از یک واژه و نام یکی از حرفه یا مشاغل باشد مانند بنکدار قاسمی، مجیدی سقطچی و …

 ● هرگاه پیشوند یا پسوند نام خانوادگی، حرف، عدد یا کلمه زائد باشد، مانند م. قاسمی، شکوهی هفت، مرحومه حسینی و … میتوان اقدام به حذف پیشوند نام خانوادگی کرد.

نام های ممنوع

همانطور که در بالا بیان شد یکی از موارد جواز تغییر نام آن است که نامی در شمار نام های ممنوع باشد بر این اساس و مطابق با قانون نام های ممنوع عبارت است از:

● نام هایی که در تعارض با ارزش ها و اعتقادات اسلامی یا ملی است مانند عبد اللات، نمرود و…

● نام های مرکب نامناسب که عرفا یک نام محسوب نمی شوند مانند علی مشهور به کامران

● عنوان که عبارت است از واژه یا واژه هایی که مقام یا منصب یا میزان تحصیلات کسی را نشان می دهد مانند سروان، سرتیپ، دکتر، شهردار و…

● لقب که عبارت است از اسم یا صفتی که معمولا برای بزرگ داشت به نام کسی اضافه می کنند یا به جای نام او به کار می برند مانند امین الدوله ، حاجیه سلطان و…

 ● نام هایی که فاقد ویژگی نام و معنای مناسب باشند

● نام هایی که مغایر با ارزش های انسانی و منزلت اجتماعی باشد مانند گرگ و…

● نام های مغایر با جنس مانند کامران برای دختر و کیمیا برای پسر و…

قانون تغییر اسامی مذهبی و حذف پیشوند یا پسوند نام خانوادگی

نام های خانوادگی ممنوع

طبق دستور العمل اجرایی نام خانوادگی مصوب شورای عالی ثبت احوال نام های خانوادگی زیر از نام های خانوادگی ممنوع محسوب می شوند:

 ● نام خانوادگی از واژه های نامناسب باشد.

● نام خانوادگی بیش از دو کلمه باشد. ُف.

● نام خانوادگی از واژه های خارجی بوده یا با آن ترکیب شده باشد مانند علی ا

● نام خانوادگی از کلمات مذموم یا مغایر با ارزش های فرهنگ اسلامی باشد مانند آتش پرست و…

● نام خانوادگی از واژه های منسوب به مناصب یا القاب و عناوین باشد.

قانون مربوط به تغییر اسامی مذهبی

شاید برای شما سوال شده باشد که قانون برای تغییر اسامی مذهبی استثنایی قائل شده است یا خیر؟ تغییر اسامی مذهبی به یک نام مذهبی دیگر امکان پذیر است البته منوط بر این که فراوانی نام منتخب ثانویه بیشتر از نام اولیه باشد.یعنی باید مشخص شود فراوانی کدام اسم غالب است و در صورتی که فراوانی اسم منتخب ثانویه بیشتر از اسم اولی باشد امکان تغییر نام وجود خواهد داشت.اما در صورت کلی تغییر اسامی مذهبی به اسامی غیر مذهبی از نظر قانونی امکان پذیر نیست.

شخص متقاضی تغییر نام یا نام خانوادگی باید واجد چه شرایطی باشد؟

براساس قانون اشخاص با شرایط زیر می توانند برای تغییر نام یا نام خانوادگی اقدام کنند:

● افراد ١٨ سال به بالا

● افراد کمتر از ١٨ سال که دارای حکم رشد باشند.

 ● پدر یا جد پدری با ارائه شناسنامه خود جهت فرزندان کمتر از ١٨ سال

● سرپرست قانونی (قیم، امین وصی) برای افراد صغیر و محجور، با ارائه مدارک مستند که سمت او احراز شده باشد. مدارک لازم برای تغییر نام یا نام خانوادگی مدارک لازم برای تغییر نام یا نام خانوادگی اشخاص شامل موارد زیر می باشد:

 ● تنظیم و تسلیم درخواست تغییر نام خانوادگی

● ارائه اصل شناسنامه و دو برگ تصویر از کلیه صفحات

● ارائه اجازه نامه تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی از پدر یا جد پدری برای فرزندان کبیر که بخواهند از نام خانوادگی هر یک از آنها استفاده نمایند.

 ● ارائه اجازه نامه تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی از دارنده حق تقدم نام خانوادگی مورد درخواست.البته تنظیم اجازه نامه های مذکور در ادارات ثبت احوال نیز میسر است

بانوانی که میخواهند از نام خانوادگی همسر خود استفاده نمایند

بانوانی که میخواهند از نام خانوادگی همسر خود استفاده نمایند ، باید مدارک ذیل را ارائه نمایند:

 ● تنظیم و تسلیم درخواست تغییر نام خانوادگی

● اصل و تصویر شناسنامه متقاضی

● اجازه نامه شوهر

● اصل و تصویر کلیه صفحات شناسنامه شوهر و قباله نکاحیه

چگونه میتوان نام همسر سابق را از شناسنامه حذف کرد؟

نحوه ی اقدام برای تغییر نام و نام خانوادگی

به طور کلی دو روش برای تغییر نام وجود دارد:

 ١-اداره ثبت احوال

در این روش هر فردی می تواند با مراجعه به اداره ی ثبت احوال و مدارک ذکر شده در بالا، فرم درخواست مورد نظر را تکمیل کند پس از آن، هیأت حل اختلاف ثبت احوال درخواست مذکور را بررسی می کند و در صورتی که آن را مغایر قانون ثبت احوال تشخیص ندهد، با صدور شناسنامه جدید موافقت می نماید

٢-دادگاه

در این روش، شخص متقاضی باید دادخواست تغییر نام و نام خانوادگی را در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی تنظیم نماید و پس از طی مراحل رسیدگی در دادگاه و در صورت پیروزی شخص در دادگاه گواهی قطعیت دادنامه باید در اداره ی ثبت احوال ارائه شود تا تغییر نام صورت گیرد

برای تغییر نام خانوادگی چقدر باید هزینه کنید؟

نتیجه گیری

از آنجا که انتخاب نام و نام خانوادگی خارج از اختیار هر فردی است گاهی ممکن است شرایطی پیش می آید که اشخاص از نام یا نام خانوادگی خود چندان رضایتی ندارند و به دنبال تغییر آنها هستند از آن جا که چنین اقدامی آثار اجتماعی و حقوقی به سزایی در زندگی هر فردی دارد قانون گذار از این امر غافل نمانده و مقررات خاصی را بر آن بار کرده است.اما به صورت کلی موارد استثنا و قوانینی در این باره وجود دارد که باید رعایت شود. برای مثال مواردی مانند تغییر اسامی مذهبی به غیر مذهبی و حذف پیشوند یا پسوند نام خانوادگی قوانینی دارد که در این مقاله به بررسی آنها پرداخته ایم

مقالاتوکیل حقوقی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *